Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009




НазваниеАвторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009
страница3/4
Дата конвертации10.01.2013
Размер0.52 Mb.
ТипАвтореферат
1   2   3   4


Өтпелі периодтағы динамикалық дамуының өзгергіштігін D төмендегі формула бойынша есептейміз. Оның теріс мәні кемігенін, ал оң мәні өскенін көрсетеді.


Шаруашылықтың рентабелдік жағдайының динамикасының төмендегенін байқасақ, ал өзгергіштігі D=-0,25 теріс мәні бір периодтан екінші периодқа өткенде кері өзгергендігін немесе төмендегенін көрсетеді. Жалпы динамика мен өзгергіштік бір біріне байланыссыз есептеліп алынған мәндердің маңыздылығын дәлелдейді.

Күріш өндірісі шаруашылығының динамикалық дамуына факторлық талдау жүргізейік. Оның нәтижелері 7-ші кестенің 5-9 бағаналарында көрсетілген.

Кесте 7 – Рентабелдік динамикасына факторлық талдау

ДН



Инверсиялар

Факторлар ықпалы

2006

ж.

2007

ж

Динамикалық диагностика

Экономикалық диагностика

∆У(Пi)

ai., %

βi, %

∆У*(Пi)

б i,%

1

2

3

4

5

6

7

8

9

ТТ

1

0

8

-0,111

-19,04

-79,28

0,111

19,96

ӨӨТТнқ

2

7

2

0,069

11,83

49,28

0,028

5,03

МК

3

4

3

0,014

2,4

10

0,042

7,6

НҚқб

4

4

5

-0,014

-2,4

-10

0,069

12,4

ӨШ

5

4

4

0

0

0

0,056

10,06

ӨӨТ

6

4

4

0

0

0

0,056

10,06

БВ

7

3

6

-0,042

-7,2

-30

0,083

14,93

ӨӨӨҚнқ

8

2

2

0

0

0

0,028

5,03

ӨӨӨҚ

9

2

6

-0,056

-9,6

-40

0,083

14,93

 Сомасы

30

40

-0,14

-24,01

100

0,556

100

Ескерту: автордың есептеулері

Осы кестенің 5-6 бағаналарда 2006 жылдан 2007 жылға өткенде шаруашылықтың рентабелдігінің динамикалық дамуы 0,14 бірлікке немесе 24,01 пайызға төмендеді. Оның осы мөлшерге төмендеуін таза табыстың 19,04%, өткізілген өнінімінің өзіндік құны 9,6% құраса, ал баланс валютасы 7,2%, негізгі қор 2,4% құрайды. Сонымен қатар, жалпы динамикалық дамуын сәйкес 0,111, 0,056, 0,042, 0,014 бірлікке төмендетті. Ал күріш өндірісінен өткізілген өнімнің таза табысы және меншікті капитал өсуі сәйкес 11,83% және 2,4% динамикалық дамуына оң әсер етті. 7- бағанада әр фактордың әсер ету үлесі көрсетілген. Екі фактор оң әсер еткенін байқасақ, қалған факторлардың теріс әсер еткенін көреміз. Рентабельділік блогының негізгі көрсеткіші таза табыс болса, 2005 жылдан 2006 жылға 113% өссе, келесі жылда 97% пайыз кем таза табыспен келгендігі жалпы табыстылық жағдайының нашарлауын 19,04% әкеліп соқтырды. Бұл бір периодтан екінші периодқа өткендегі жағдайына динамикалық диагностика.

Ал есепті периодтағы жағдайын диагностикалауға факторлық талдау соңғы 8-9 бағаналарды пайдаланамыз. Шаруашылықтың 2007 жылы жағдайы нормативтік модельден 0,556 бірлікке кем болуына таза табыс 19,96% әсер етіп 0,111 бірлікке кеміткен. Сонымен қатар негізгі құрал мен баланс валютасының тенденциясының төмендеуі нормадан 0,152 бірлікке кемітіп әсер ету үлесі 27,33% құрады.

2006 жылғы мәліметте нормативтен ауытқуы 0,417 бірлікті құрайды, бірақ оның осынша кемуіне таза табыстың әсері ноль пайызды көрсетеді. Себебі таза табыс теориялық заңдылық бойынша барлық байланыстарда тенденциялар теңсіздігі

Т(ТТ)>Т(ӨӨТ) 1,13>1,048, Т(ТТ)>Т(НҚқб) 1,13>1,02,

Т(TT)>Т(ӨӨӨҚ) 1,13>0,99, Т(ТТ)>Т(БВ) 1,13>1,037,

Т(ТТ)>Т(МК) 1,13>1,036 орындалады.

Рентабельділік блогы бойынша орнықтылық жағдайының төмендеуі, негізінен мекеменің таза табысы және өткізілген өнімнің табысының төмендеуі және өнімнің өзіндік құнының көтерілуі теориялық нормативке сәйкес кері интенсивті бағыт алғанын көрсетеді. 2007 жылы таза табыстың 3% төмендеуі өзіндік құнның 4% көтерілуінен, ал негізгі қызметтен өткізген өнімнің өзіндік құнының 2% төмендеуі оның таза табысын 6% көтерді.

Күріш шаруашылықтары бойынша активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігі, қаржылық орнықтылық, іскерлік белсенділігі және күріш өндірісінің орнықтылығы қарастырылып динамикалық норматив дайындалды. Нақты жағдайының нормативпен салыстыру диагностикасы нәтижесінде күріш өндірісінің динамикалық даму орнықтылығы жылдан жылға төмендегенін байқаймыз. Барлық блок бойынша ортақ тұжырымдамада күріш шаруашылықтарының негізгі қор мен материалдық техникалық базасының тұрақты түрде қысқаруы, қажетті көлемде айналыс құралдарының тапшылығы өзіндік құнның өсуіне әсер етсе, ол екінші жағынан өндіріс тиімділігінің төмендеуіне әкеліп соқтырғанын байғаймыз.

Қорыта келгенде оптимальды ресурстық пропорциялар жетістігі үшін өндіріс тұрақтылығының өсу жағдайын қалыптастыруға болатын негізгі және айналым құралдары сияқты нақты ресурспен қамтамасыз ету деңгейі мен қосымша инвестициялар тарту мүмкіндігін ескеру керек.
Қорытынды
Диссертациядағы зерттеулер нәтижесінде мынадай қорытындылар мен тұжырымдар ұсынады:

1. Жоғарыда айтылғандарды қорытындылай келе, ауылшаруашылығының динамикалық дамуы кең мағынасында, саланың ішкі және сыртқы жағдайлардың әсерінен шаруашылық өз қызметін (шаруашылық, қаржылық, әлеуметтік және т.б.) орындай отырып, өзінің ішкі құрылымын сақтау болып табылады. Оның дамуының орнықтылығы – сыртқы факторлардың өзгерісі мен жүйенің ішінде мүмкін болатын құрылымдық өзгерістердің болуы жағдайында да өзінің тұтастығын сақтау қабілетімен сипатталады.

2. Еліміздегі нарықтық экономика жағдайында кәсіпорындардан өндіріс тиімділігін арттыру, бәсекеге қабілетті өнім өндіру мен қызмет қөрсету, өндірісті басқарудың тиімді формаларын және кәсіпкерлікті белсенді жандандыру талап етіледі. Осы орайда, тиімділікті көтерудің бірден-бір жолы шаруашылықтың экономикалық қызметін талдау және диагностикалау болып табылатындығы, сонымен бірге ол кәсіпорынның даму бағытын бақылауға, оның шаруашылық қызметіне кешенді түрде баға беруге мүмкіндік беретіндігі және осындай жолмен басқарушылық шешімдерді өңдеу мен өндірістік-кәсіпкерлік қызметі арасында байланыстырушы қызметін атқарады.

3. Диагностикалау кез келген шаруашылықтың экономикалық қызметін кешенді, әрі жүйелі талдауға және оған қатысты мәселелерді шешуге мүмкіндік береді. Оны қолдану кәсіпорын бизнесінің салалық ерекшеліктерінің арнайы ықпалын төмендетуге мүмкіндік береді, өйткені оның негізінде әрекет етуінің тиімді режимін суреттейтін нормативтік динамикалық модель жатыр. Осындай модель көрсеткіштерінің кешенді жүйесін құру кезінде экономикалық көрсеткіштің мазмұндылығы, сондай-ақ қолданылатын көрсеткіштердің динамикалығы ескеріледі.

4. Диагностиканың матрицалық норматив әдісі экономистер үшін пайдалануға қолайлы. Оны шаруашылық-экономикалық жағдайды талдау және әр түрлі бизнес пен салаларда әрекет етуші кәсіпорын қызметін бағалау кезінде қолдануға болады. Шаруашылықтың экономикалық тұрақтылығын бағалау, объективті, ғылыми негізделген және үйлесімді басқару, өндірістік, әсіресе қаржылық шешімдер қабылдау үшін оның шаруашылық-экономикалық жағдайын талдау қажет. Тек терең және ұқыпты талдау негізінде ғана оның қызметін объективті бағалап, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын нығайту, өндіріс тиімділігін көтеру және оның іскерлік белсенділігін арттыруға бағытталған басқару шешімдерін қабылдау үшін, басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болатыны анық.

5. Күріш шаруашылықтары қызметіне диагностикалау қорытындысы бойынша мынадай тұжырымдар жасауға болады. Рентабельділік блогы бойынша: күріш өндірісінін динамикалық даму деңгейі соңғы жылда 24,01% кемуі таза табыстың және негізгі құралдардың тенденциясының нормативке қарағанда төмендеуінен болып отыр. Ал таза табыс материалдық-ақша шығындардың нормативке қарағанда тенденциясының өскенінен қалыптасқан. Осыған байланысты негізгі өнімнің өзіндік құны жоғарылап өткізілген өнімнен түсетін табыс төмендеген. Ал бұл фактор осы блоктың барлық факторларымен байланысты. Сондықтан күріш шаруашылығында материалдық ресурстармен (жанар май, тұқым, техника, тыңайтқыш т.с.с) жоспарлы түрде алдын ала қамтамасыз ету жолдары қарастырылуы қажет.

6. Іскерлік белсенділігінің төмендеуі қысқа мерзімді активтер мен материалды запастардың айналымының төмендігінен болып отыр. Қысқа мерзімді активтер мен тауарлы материалды запастарының тенденциясының жоғарылауына байланысты төлем қабілеттілігі төмендеген. Қаржылық жағдайы меншікті айналым капиталы мен ұзақ мерзімді міндеттемелердің тенденциясының төмендеуінен болып отыр. Меншікті капиталдың өсім қарқыны төмендеп, бір уақытта заемдық капиталдың тенденциясының өсуі бұл шаруашылықтардағы қысқа мерзімдік сипаттағы заемдық құралдардың есебінен активтердің қалыптасқаны байқалады. Яғни меншіктік капиталға қарағанда тартылған капитал басымырақ. Сондықтан ауыл шаруашылығына ұзақ мерзімге кредиттер қарастыру қажеттігі туындайды.

Осылайша, диагностика әдістерін пайдалана отырып, кәсіпорынның шаруашылық-экономикалық қызметін талдау әдісі жеткілікті түрде тиімді және ары қарай даму, әрі жаппай қолдану үшін зор болашағы бар.
Диссертациялық жұмыстың тақырыбы бойынша жарияланған

жұмыстар тізімі


  1. Критерий оценки финансовой устойчивости рисоводческих предприятий. КазЭУ хабаршысы.2005. №6. С.229-232.

  2. Факторная модель анализа эффективности развития рисоводства./Современная аграрная экономика: проблемы и решения. Международная научно-практическая конференция. Ч.П.-Воронеж: ФГОУ ВПО ВГАУ, 2006. 123-127с (Рахметова Р. және Н.Бралиева мен бірге).

  3. Оптимальные параметры устойчивого развития рисоводческих предприятий. Алматы, Вестник С-х.н. Казахстана №1. 2006. С.3-4. (Р.Рахметовамен бірге).

  4. Устойчивость рисоводческих предприятий. Алматы, Вестник С-х.н. Казахстана №1. 2006.С.4-6.

  5. Кәсіпорынның даму орнықтылығына факторлық талдау/ «Экономика, бизнес және білім беру саласындағы жаңа үрдістер» ХБУ-дың 15-жылдығына арналған 1V халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. 8 қараша, 2007.103-105бет.

  6. Кәсіпорынның іскерлік белсенділігін бағалаудың нормативтік моделдері / КазЭУ хабаршысы. 2007, №4..137-140 бет.

  7. Шаруашылықтың активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігіне диагностикалық талдау.//Ш Рысқұлов оқулары: «Бизнес, ғылым, білім: ынтымақтастық қырлары». Халықаралық ғылыми тәжірибелік конференция материалдары. 5 бөлім, Алматы: «Эверо», 2008 . 147-152 бет.

Резюме
Оралбаева Айжан Куанткановна
Диагностика динамического развития сельскохозяйственных формирований
08.00.13-Математические и инструментальные методы экономики
Актуальность темы исследования. В Послании Президента Республики Казахстан Н.А. Назарбаева народу Казахстана от 28 февраля 2009 года «Новый Казахстан в новом мире» отмечено, что «Кокурентоспособность-ключ достойного вхождения Казахстана в мировую экономику и сообщество». Реформы в условиях рыночных отношений проведенные во всех сферах экономики Казахстана в настоящее время являются одним из основных приоритетных задач, направленных на устойчивое экономическое развитие государства.

В настоящее время наше государство выбрало путь конкурентоспособной рыночной экономики, требующей развития конкурентных отраслей, способствующих эффективному развитию отечественного производства.

Одним из главных условий эффективного управления экономикой Казахстана является развитие отечественного производства и выпуск отечественных товаров, отвечающих условиям конкурентоспособности на внутреннем и внешнем рынках. В условиях рыночных отношений жизнеспособным является предприятие, которое способно производить качественную продукцию, выживать в условиях жесткой конкуренции и получать в конечном итоге высокую прибыль. Для достижения наилучших результатов любое предприятие должно в первую очередь правильно и грамотно организовать свою хозяйственно-экономическую деятельность и строить на будущее конкретные планы. Один из путей эффективного управления предприятия-проведение всестороннего анализа его деятельности на основе диагностики с целью искоренения нежелательных результатов и принятия соответствующих мер и решений.

Соответственно, в настоящее время основным требованием является проведение качественной оценки и диагностики результатов экономической деятельности любого предприятия. В дополнение к этому, в условиях всемирного экономического кризиса своевременное проведение диагностики и использование эффективных методов управления-одно из актуальных задач, определяемых на сегодняшний день.

В условиях рыночных отношений непрерывное проведение диагностики динамического развития хозяйства, является одним из условий конкурентоспособности предприятия. Поэтому постановка диагноза динамического развития в хозяйственной деятельности предприятия, выяснение причин, вызвавших отклонение от норм, планирование мер и доведение до нормативного значения явилось причиной выбора темы диссертационной работы.
1   2   3   4

Похожие:

Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты қазақстан Республикасы Алматы, 2009

Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты қазақстан Республикасы Алматы, 2009

Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты қазақстан Республикасы Алматы, 2009

Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconДиссертация авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009
...
Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты қазақстан Республикасы Алматы, 2009 Жұмыс М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік

Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты қазақстан Республикасы Алматы, 2009 Жұмыс Ы. Алтынсарин атындағы Ұлттық Білім Академиясында орындалды

Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты қазақстан Республикасы Алматы, 2009
Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның
Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты қазақстан Республикасы Алматы, 2010
Түркістан қаласы мен агломерациясының әлеуметтік-демографиялық жағдайы (1867-2009 жж.)
Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты қазақстан Республикасы Алматы, 2009
Педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның
Авторефераты Қазақстан Республикасы Алматы, 2009 iconАвторефераты Қазақтан Республикасы Алматы, 2009
Жұмыс Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің Ш. Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының...
Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012-2019
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница