Түсіндірме хат




НазваниеТүсіндірме хат
страница3/5
Дата конвертации17.11.2012
Размер0.56 Mb.
ТипДокументы
1   2   3   4   5

Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
1. Оқулықтағы бірінші оқу жылына арналған фонетикалық жаттығуларды талдаңыздар және олардың әдістемелік жүйелілігін анықтаңыздар.

2. Сабақ үзіндісінің жоспарын құрыңыз, ең басты оның мақсаты айту дағдыларын қалыптастыру болып табылады. Оны аудиторияда өткізуге дайындалыңыз.

3. Бағдарлама бойынша лексикалық бірліктердің көлемін анықтаңыздар, 2-9 сынып оқушыларының белсенді меңгеруіне және оны саралау принциптарын анықтаңыздар.

4. Өнімді меңгеру барысындағы лексикалық бірліктерді талдаңыздар бір сабақта оқулықты меңгеру барысында оның қиыншылығы көз қарас және олардың семантизациялаудың амалын таңдаңыз.

5. Сабақ үзіндісінің жоспарын құрыңыз, ең басты оның мақсаты лексикалық дағыларды қалыптастыру болып табылады. Оны аудиторияда өткізуге дайындалыңыз.

6. Өнімді меңгеру барысында грамматикалық құбылыстарды талдаңыздар бір оқулықта факторлар көз қарасымен, грамматика түсіндірудегі (индуктивтік және дедуктивтік) амал таңдауды анықтайтын.

7. Сабақ үзіндісінің жоспарын құрыңыз, ең басты оның мақсаты грамматикалық дағдыларды қалыптастыру болып табылады. Оны аудиторияда өткізуге дайындалыңыз.
2.3 Лабораториялық жұмыс
Жұмыс мақсаты:

1) рецептивтік және продуктивтік сөйлеу қызметінің түрлер психологиялық ерекшеліктері туралы студенттерде көзқарас қалыптастыру;

2) барлық сөйлеу қызметінің түрлерінің табыстылығын анықтайтын факторларды қарастыру;

3) орта мектепте шетел тілін оқытуды барлық кезеңдеріндегі аудированияға, оқуға, сөйлеуге және жазуға (жазбаша сөйлеу) арналған жаттығулардың жүйесін сараптау.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1) аудирование негізінде сөйлеудің коммуникативтік мәдениаралық біліктілік аспектіне үйрету (оқыту);

2) оқу негізінде сөйлеудің коммуникативтік мәдениаралық біліктілік аспектін үйрету;

3) айту негізінде сөйлеудің коммуникативтік-мәдениаралық біліктілік аспектін үйрету;

4) жазу (жазбаша) негізінде сөйлеудің коммуникативтік-мәдениаралық біліктілік аспектін үйрету.
Глоссарий:
Сөйлеудің қызметі – хабарды қабылдайтын және жеткізетін үрдіс; белсенді, мақсатты бағытталған, жанама түрдегі тіл жүйесімен және қатынас қағдайымен ерекшеленген, рецепция және нәтиже үрдісі сөйлеу қызметінің рецептивтік түрлері, ауызша және жазбаша формада ақпаратты қабылдауға бағытталған және тусінуге қызмет түрлері.
Сөйлеу қызметінің нәтижелі (продуктивтік) түрлері

Ауызша және жазбаша формада сөйлеу хабарларын тудыруға бағытталған қызмет түрлері.

Аудирование – сөйлеу қызметінің рецептивтік түрі, сөйлеуді естуге байланысты қабылдау және түсіну бір уақыттағы болып саналатын.

Оқу – жазбаша мәтінді қабылдауға және түсінуге бағытталған сөйлеу қызметінің рецептивтік түрі.

Айту – продуктивтік (нәтижелі) эксспресивтік сөйлеу қызметінің түрі, сол арқылы аудирование біріге ауызша сөйлеу қатынасы жүзеге асырады.

Жазу – оқулық сөйлеу қызметі, графикалық кодпен байланысқан; жазу техникасы, жазбаша формад жаттығу орындау, коммуникативтік мақсатпен жазбаша айтылымдардың туындауы.

Продуктивтік (экспрессивтік) жазбаша айту: сөйлеу қызметінің экспрессивтік түрі, жазбаша формада сөйлеу хабарларын туындыруға мақсатталған.

Тірек конспекті:

1) аудирование – күрделі рецептивтік ойлау мнемикалық қызметі болып саналады, ақпаратты белсенді өңдеумен, түсіну және қабылдаумен байланысты, ауызша сөйлеу хабарда болатын. Аудирование ішкі механизмның негізімен келесі психикалық үрдістер саналады:

- естуді қабылдау және тану;

- назар;

- антиципация, білім қою немесе мүмкін болуды болжау;

- сөйлеу ағын сегментациясы және топтау;

- мағыналық ақпараттың бірліктерін бөліп алу негізіндегі ақпараттық талдау;

- аяқтаушы синтез, қабылдайтын жаңалықтың әртүрлі компрессиямен интерпретация болжайтын.

Оқу – мәтінді түсіну мен қабылдаудан құралған күрделі аналитико – синтетикалық белгілі бір. Шетел тілдегі мәтінді түсіну үшін перцептивті-мағыналық негізді, оның ішінде фонетикалық жиынтықты, лексикалық және грамматикалық ақпараттық белгілерді игеруді талап етеді. Олар мәтінді тану үрдісін тездетеді. Оқу қызметінде есту және болжау үлкен рөл атқарады.

Есту-оқу кезінде басылған мәтіннің дыбыстық және әріптік жүйені анықтайды. Оқушы (мәтінді оқитын адам) жыбыстық және әріптік ассоцияцияларды игеру, сөйлеу ағымында дыбысты айқындау және оларды саралап жіктеуді білу керек. Болжау оқушыларда эмоционалды күйді және оқуға дайындықты құруға көмектеседі. Болжаудың ең негізгі талабы – өткен тәжірибені болуы және жүйелігінде. Оқушының тәжірибесі көп болса, мәтіннің интиципация да нақты болады. Болжаудың жемістілігі белгілі және белгісіз сөздер арасындағы арақатынасы және тақырыппен таныстылығында.

Оқу – ойлау үрдістердің тұрғысында әртүрлі деңгейлерде өтеді: мәтіннің мазмұнын жобалап білуден бастап, шығармашылық оқу шейін. Шығармашылық оқу кезінде оқушы тек қана автордық ой барысын құру ғана емес, сонымен қатар оқығанды салыстырады, жүйелейді, негізгі ойды қабылдайды, не қабылдамайды, өз ойын қайта құрайды немесе жаңа ойды айтады. Оқудың бірінші және екінші түрі арасында бірсыпыра аралық түрлер бар. Оларда үлкен практикалық мағына бар. Бұрын болған оқу түрлерінің классификация түсіну деңгейі мен алынған ақпараттың тығындығы факторларын есепке алмаған.

Ресейлік және шетел әдістемеде жасалған классификациядағы басқа көзқарас, материалдардың жақсы ұйымдастыруды ғана емес, сонымен қатар жаттығуларды дұрыс жасауда көмектеседі.

Жаттығуларды құру барысында, мәтін негізінде жатқан механизмдері (техникалық біліктілік тұрғысында және мағыналық қабылдау деңгейінде), екінші жағынан, оқушының оқудың әртүрінде жасалған операцияларды есепке алу керек.

С.К. Фоломкин оқу түрлерінің класификациясында оқушының тәжірибелік қажеттіліктерді негізге боды: әңгімені, мақаланы немесе кітапты қарап шығу, мазмұнмен танысу, керек ақпаратты іздеу, керек уақытында тілді және мазмұнды толық оқу.

Оқудың әрбір түрі белгілі бір коммуникативті есептерді шешумен байланысты. Оқудың барлық түрлерінің негізінде, оқушы барлық жағдайда қолдана алу біліктілігі жатыр. Біреуі мазмұнды ұғумен байланысты, басқалары оның мағыналау және өңдеу байланысты мысалы:

- мәтінде негізгі ойды айқындай білу;

- оқыған мәтінді жалпылау, негізгіні қосымшадан айыра білу;

- мәтіннің жеке бөлшектерін бір бірімен қатыстыру, олар арасында байланыс орнату;

- мәтіннің негізгі ойына қатысты пікір қалыптастыру және оны әрі қарай дамыту;

- түсінудің ашық жерлерін қалпына келтіру;

- мазмұнды бағалау және түсіндіріп беру;

- оқудың жеке тәжірибесіне бұрылу, соның ішінде ана тіліндеде;

- оқудың негізгі компоненттері (мәтін оқу алдындағы тапсырмалар және түсінуді бақылау) оқудың белгілі бір түріне сай болуы керек;

Сөйлеу аудировние сияқты естуге, еске, болжауға және назарға тіректелген күрделі ойлау қызметінің бары мен сипатталады.

Сөйлеудің туындаудың қазіргі үлгілерінде, сөйлеу қызметі құрылымының үш фазалығын мойындайды: жоспарлау фазасы, жүзеге асыру фазасы және бақылау фазасы.

Жоспарлау фазасы интенцияның қалыптасуымен байланысты. Тілдік ниет дәлел негізінде туындауды және сөйлеулік айтылымның ойы ретінде қалыптасады. Жүзеге асыру фазасы, табиғатына байланысты аналитико-синтетикалық, интенция қарым-қатынас мақсаты, бұл мақсатқа жету үшін тілдік құралдарды анықтайды. Бақылау фазасы жалпы семантикалық анықтау деңгейінде басталады. Өз айтылымдарын бақылау сөйлемдің туындаудың бастапқы деңгейлерде болады, есту болса:

  • синонимдік және антонимдік ауыстырылымдар;

  • (сөздерді сөйлемдерді, сөйлеу формулаларын) құрамдастыру және топтастыру;

  • ұқсастық бойынша құрылымдау және құрастыру;

  • ассоциограммаларды құрастыру;

  • сұрақ-жауап жаттығулары және т.б.

Сөйлеу жаттығулары табиғи қатынасқа жақын жағдайларда сөйлеу хабарларын қалыптастыру біліктерін дағыландыруға мүмкіндік туғызады. Келесі тапсырмалар мен жаттығулар дайындалған жіне дайындалмаған диалогтың және маналогтың сөйлеуді дамытуға арналған сөйлеу жаттығуларының мысалдары болып табылады:

  • сұрақтарға жауаптар;

  • мәтінге сұрақтар құрастыру;

  • тыңдалған немесе оқылған монологтың мәтіннің диалогтандарылуы;

  • монологтың мәтінді драмалау;

  • сұраққа жағымды немесе жағымсыз жауап және оны түсіндіру;

  • ситуация немесе әңгіме құрастыру (кілтті сөздер, жоспар, берілген тақырып және т.б. бойынша);

  • оқытылатын тақырыпқа байланысты суретті немесе суреттер сериясын сипаттау;

  • хабарламада мағынасы бөліктерді айқындау және оларды атау;

  • диалогты монолог түрінде (формасында)

  • тыңдалған хабарламаның немесе оқылған әңгіменің жоспарын құрастыру;

  • пікірталас немесе диспут (ойталас) өткізу;

  • дөңгелек үстел бойындағы сухбат;

  • сөз болып және оны дәлелдеу;

  • қатысушы кейіпкерлерді (әрекет орнын, дәуірін) сипаттау;

  • ыңдалған немесе оқылған мәтінді бағалау.

Сөйлеудің барлық түрлерін оқытуға арналлған жаттығулар келесі талаптарға сай болуы тиіс: , естің барық түрлеріне жүгіне алуы, қабылдау мен ойлаудың да, мақсатқа бағытталған және дәлелденген болуы, оқушылардың ой ісәрекетін белсендендіруі, құрамында өмірлік және тиістік мысалдар мен ситуациялар жағадайлардың бар болуы.

Күрделі сөйлеу біліктерінің жиынтығы ретінде ақпаратты жазбаша белгілеу көбінде ауызша айтылымдардың туындығымен сәйкес келеді. Жазбаша мәтінді құрастыру барысында автор ережеге сай, белгілі логикалық сызбаны қолданады: дәлел (сарап), мақсат пен адресат. Бұл логикалық бөлімдердің тізбегі мәтіннің симантика-синтаксистік және лексика-грамматикалық құрылымында айқындалады. Жазушы ішкі сөйлеу формасында танылатын ойдан тілдік құралдарға дейінгі жолды өтеді. Лексикалық бірліктерді сұрыптау және олардың грамматикалық құрастырылған сөйлемдерде, абзацтарда және мәтіндерде ұйымдалды таңдау, салыстыру, құрамдастыру және бақылау кезеңдері арқылы іске асырылады. Ретті сөйлеу әрекеттерінің тізбегі мұнымен автордың коммуникативті мақсатына сәйкес ұйымдастырылады.

Жазбаша пікір айту барысында, сөйлеудегі сияқты, сырттай айқын және іштей айтылатын тілдік формалар арасында біркелкі өтілімдер қызмет етеді. Жазу барысында дауыспен немесе ішпен айтылатын сөздегі көрінетін сөзге өту іске асырылады. Мәтін жазу өнімі болып табылады. Мәтінге келесі талаптар қойылады:

1. композициялық құрылымдық аяқталғандық және логикамағыналық құрылым;

2. бастау, орталық және қорытынды бөлімдерінің бірлігі;

3. атаудың мазмұнға қатыстылығы;

4. мазмұндаудың индуктивті және дедуктивті формасы;

5. пәндік мазмұн;

6. коммуникативті қасиеттер;

7. монообъекті және полнообъекті байланыстар;

Жазбаша пікір атуға оқыту дайындаушы және сөйлеу жаттығулары (арқылы) көлемімен іске асырылады.

Дайындаушы жаттығулар жазбаша айтылым негізінде жатқан біліктер мен дағдыларға оқытады. Трансформацияға сөйлемді қосу мен кеңейтуге, түрлі белгілер бойынша топтастыруға, эквивалентті ауыстырылымдарға сұрақ-жауапты біліктіруге, таңдымалы аудармаға және т.б.

Тілдік сөйлеу жаттығуларының ерекше белгісі ретінде жазбаша айтылымның мазмұнына қатынастың берілген формасына тән түрлі қиындықтар жиынтығы кіреді. Жазбаша сөйлеу жаттығуларын мазмұн күрделілігін, мәтін көлемін, тірек шығатын, оларды орындау барысындағы шығармашылық рөлін есепке ала отырып бірнеше топқа бөлуге болады. Формалды тіректердің қолданысымен мәтін репродукциясы (сөз басы, кілтті сөздер, кестелер, және т.б.) мәтінге тірек арқылы мазмұн репродукциясы, көрнелікке тірек арқылы продукция. Тілдік жаттығулардың аса таралған типтері-мазмұндама шыарма, баяндама, эпистолярлық жазбаша сөйлеудің түрлері (телеграммалар, хаттар, шақырулар, құттықтаулар, жариялаулар, арыздар).
Өздік жұмысқа арналған тапсырмалар
1. Қатынастың ауызша және жазбаша формалары арасындағы өзара байланыстарды айқындаңыз.

2. Сөйлеу қызметінің продуктивті және рецептивті түрлері арқылы оқыту өнімділігін айықтайтын факторларды таңдаңыз.

3. Тыңдаушының сөйлеу қызметінің объектісі және ақпарат толушысы ретінде аудио мәтінге қойылатын талаптарды жалпылаңыз немесе (немесе қорытындылаңыз). Есту арқылы қабылданатын мәтін мазмұнын түсінудің деңгейіне деген бағдарламалық талаптарды таңдаңыз.

4. бастапқы кезеңдегі оқу техникасын меңгеруде арналған бағдармалық талаптармен және орта мектептің ортаңғы және жоғары кезеңдеріндегі оқудың барлық түрлеріндегі іскерліктерімен танысыңыз.

5. Орта мектептің барлық оқу кезеңдеріндегі сөйлеу іскерліктерін меңгеруге арналған бағдарламалық талаптармен танысыңыз.

6. Оқытудың бірінші жылына арналған оқулықтағы хат техникасын дамытатын жаттығуларды таңдаңыз және графика мен орфограны меңгерумен байланысты қиындықтар сипатын анықтаңыз.

7. Негізгі мақсаты сөйлеу қызметі түрлерінің бірін дамыту дамыту болып табылатын сабақ үзіндісінің жоспарын құрыңыз.

8. Сөйлеу қызметінің барлық түрлеріндегі сөйлеу іскерліктерін бақылайтын тәсілдер мен формаларды жалпылаңыз. Қандай параметрлер аудирование, оқу, сөйлеу және хат іскерліктерінің қалыптасқандық көрсеткіші болып табылады.
2.4 Лабораториялық жұмыс (4сағат)
Жұмыс мақсаты:

1) «Жаттығу» терминнің терминалогиялық парадигмасын анықтау;

2) екі негізгі жаттығу типтің әртүрлі түрлерін қарастыру (дайындық және коммуникативтік) шетел тілін оқыту тәжірибесінде таратылған.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1) шетел тілін оқытудағы жаттығулар типологиясы;

2) дайындық және коммуникативтік жаттығулар.
Глоссарий
Жаттығу – оқу жағдайындағы арнайы ұйымдастырылған бір немесе бірнеше рет бөлек операцияны орындау, бір қатар операцияны немесе сөйлеу (немесе тілдік) мінез-құлқы ісәрекет.

Тәсіл, әдіс – әдістеменің базистік категориясы, нақты іс-әрекеттермен арақатынасты, соның жиынтығы қалыптастырылатын іс-әрекеттің негізін құрайды.

Дрилл – тілдік жаттығуларды орындаудың ұйымдастыру формасы, бөлек оқу-сөйлеу іс әрекетінің мақсатталған жұмысын болжайтын, оның бірнеше рет қайта өндіруі, оған барабар ісәрекетті орындау, дағдыларды автоматтандыруға және тілдік құбылысты есте сақтау мақсатымен.

Тірек конспекті:

1) «жаттығу» «оқу әдісі» терминдері әдістеменің базистық категориялары болып табылады. Жаттығу қарастырылады:

  1. оқу материалын әдістемелік ұйымдастырудың құрылым бірлігі.

  2. басқа тілдегі ісәрекетке оқытудың бірлігі.

Жаттығулар әртүрлі оқыту тәсілдерін іске асырады, сөйлеу тәжірибесіне жағдай тудырады.

Жаттығу келесі параметрлармен сипатталады:

  • мақсат (мақсаттық установка), сөйлеу мақсаты;

  • шартты және шынайы;

  • жаттығу тілдік ісәрекетпен үзіліссіз байланысты.

Тілдік формасы және мазмұны:

  • белгілі орын бір қатардағы онымен байланысқан жаттығулармен;

  • белгілі уақыт, жаттығуларды орындауға бөліп берілген: шектелген және шектелмеген уақыт, орындауға дайындыққа уақыттың жоқтығы, спонтанды орындау;

  • жаттығуды орындау нәтижесіндегі материал (вербалдық және вербалдық емес: мәтін, суреттер, схемалар, карталар);

  • жаттығуды орындау тәсілі (ауызша, жазбаша);

  • орындаудың ұйымдастыру формалары.

Аталған сипаттамаларға байланысты жаттығулар типологиясы отандық әдістемеде мақсаттар мен міндеттерді жаттығуларды белгілеу, сөйлеу ісәрекетінің құрылымын және түрін тіл аспектісін, материалдық түрін және орындау тәсілін есепке ала отырып құрылады. Ең көп терминалогиялық айтыс-тартыс жаттығулардың түрлеріне тиеді, олардың белгілеу ерекшелеумен. Коммуникативтік бағыт шеңберінде келесі терминдер сәтті болып көрінеді, оқыту тәжірибесінде жаттығудың үш түрі барды белгілейді: нақты коммуникатвтік, шартты коммуникативтік және коммуникативтік емес.

Жаттығуларддың үшінші түріне тілдік аналитикалық жаттығулар және дайындық жаттықтыру жаттығулар тілдік материалды автоматтандыруға сөйлеу ісәрекетінен тыс кіреді.

Көптеген әдістемелік басылымдарда жаттығу бірінші және екінші түрлері бөлінбейді, ал типологияға тек қана екі категория жатады: дайындық (коммуникативтік емес) және коммуникативтік жаттығулар.

Дайындық және коммуникативтік жаттығулар соңғы екі онжылдықта шетел тілін оқыту тәжірибесінде кеңінен таратылды.

Дайындық жаттығуларға келесі жаттығулар жатады, дрилл, логикалық қайтадан топтау, дұрыс-дұрыс емес, мақұлдаулар, ранжирование, қалдыруларды топтау, оқулық перифраз, ұлғайтуға арналған жаттығулар, толықтыруға арналған жаттығулар, сезіп қоюға арналған жаттығулар, «мозаика» түрі бойынша жаттығулар, тіл бірліктерінің ара қатынасының жаттығулары және бір қатар басқа жаттығулар.

Коммуникативтік жаттығуларға келесі жаттығулар жатады, «ми шабуылы», ауызша сөз сөйлеу, семантикалық картаны құрастыру, дискусияның әр түрлі (бағытталған, еркін, сценарий, рөлдік ойын, интервью, симуляция, жоба.
1   2   3   4   5

Похожие:

Түсіндірме хат iconIfric) ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 4 Келісімнің құрамында жалдаудың болуын анықтау Сілтемелер
ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 4
Түсіндірме хат iconСілтемелер
ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 12
Түсіндірме хат iconСілтемелер
ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 15
Түсіндірме хат iconСілтемелер
ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 4
Түсіндірме хат iconҚондырылған туынды құралдарды қайта анықтау
ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 9
Түсіндірме хат iconОрнықтырылған туынды қҰралдарды қайта анықтау
ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 9
Түсіндірме хат iconIfric) ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 1
Пайдалануды тоқтату, Қалпына келтіру және осыған ұҚсас міндеттемелердегі өзгерістер
Түсіндірме хат iconIfric) ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 7
Гиперинфляциялық экономикадағы қаржы есептілігі ХҚес сәйкес қаржылық есептілік баптарын қайта есептеу тәсілін қолдану
Түсіндірме хат iconIfric) ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 9
ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 9
Түсіндірме хат iconIfric) ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 2
ХҚестк (Халықаралық қаржы есептілігінің стандарттары бойынша түсіндірме комитеті) Түсіндірме 2
Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012-2017
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница