Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру




Скачать 52.96 Kb.
НазваниеБілім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру
Дата конвертации24.02.2013
Размер52.96 Kb.
ТипДокументы


Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру.
Кемелханова Г.К.

«№29 орта мектептің»

ОҚУШЫЛАРДЫҢ СӨЙЛЕУ ТІЛІН ҚАЗАҚ ТІЛІ САБАҚТАРЫНДА ТІЛ ДАМЫТУ ЖҰМЫСТАРЫ АРҚЫЛЫ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
Оқушылардың ауызекі сөйлеу тілін, тіл мәдениетін арттыру мен дамыту, сапалы білім беру – қазіргі кезде мектеп мұғалімдерінің, тіл мамандарының алдынды тұрған басты міндеттердің бірі.

Қазіргі заман талабына сай білім беру үрдісі білімді жеке тұлғаға қарай бағыттай отырып, тұлғаны жан-жақты дамытуға, шығармашылықпен айналыстыруға жол ашып отыр. Алайда, осы іс-шаралардың барлығы мұғалімнің ұйымдастыруы мен шеберлігінің нәтижесінде іске асырылады.

«Білім туралы Қазақстан Республикасының Заңында»:

«Жеке адамның шығармашылық, рухани және дене мүмкіндіктерін дамыту, адамгершілік пен салауатты өмір салтының берік негіздерін қалыптастыру, жеке басының дамуы үшін жағдай жасау арқылы интеллектін байыту»-дейтін тұжырымдар бүгінгі білім берудің мақсаттары мен міндеттерін ғана емес, тіл дамытудағы өзекжарды мәселелерді де айқындайды .

Қазақ тілі сабағында оқушыларды сөзді дұрыс қолдана білуге, өз ойын орнықты жеткізуге, еркін сөйлей білуге жетелейтін тәсілдің бірі – тіл дамыту жұмыстары. Тіл дамыту мақсатындағы жүргізілетін жұмыстар оқушының ойлау қабілетіне, сондай-ақ өз ойын жеткізе білуіне, шығармашылық ізденісіне жол ашады. Оқушының білімі ғана жетіліп қоймайды, қабілетінің, дарын көзінің ашылуына түрткі болады.

«...барлық жаттығулар оқушылардың тілін дамытуға бейімделе жүргізілуі тиіс. Тіл сабағы негізінен оқушыларымызға тілімізді меңгертуді мақсат етіп қойды. Олай болса, оқу мен жазу сабақтарында әдеби тіліміздің нормаларын сақтау дағдысы бірдей дәрежеде берілуі қажет»-деген ұстанымды басшылыққа алсақ, тіл дамыту жұмыстарына бастауыш сыныптың өзінде-ақ аса назар аударылып келді.

Тіл дамытудың басты құралы сөздік қорда жатады. Оқушының сөздік қорының неғұрлым көп болуы және оны тиімді қолдана білуі жүйелі еңбекті қажет етеді. Тіл дамыту жұмыстарында басшылыққа алатын басты мәселелердің бірі оқушылардың сөздік қорды, ауызекі сөйлеу тілін тиімді ережеге сәйкес құра білуінде жатыр. Атақты ғалым С.И.Ожегов ол туралы төмендегіше анықтама береді: «Высокая культура речи – это умение правильно, точно и выразительно передавать мысли средствами языка. Высокая культура речи заключается не только в следований нормам языка. Она заключается еще и в умении найти не только точное средство для выражения своей мысли, но и наиболее доходчивое (т.е. самое подходящее для данного случая)».

Тіл дамытудағы өнімді тәсілдердің бірі – шығармашылық тапсырмалар.

Шығармашылықтың түрі әр алуан, мәні біреу – ол жаңа мазмұн жасау. Озық педагогика: әрбір бала өзінше талантты, әрқайсысы шығармашыл бола алады. Шығармашыл бала өзінің қабілетін, күш-қуатын, бейімділігін сезіне алатынын дәлелдейді.

Тамаша педагог В.Сухомлинский: «Шығармашылық арқылы тұлғаның рухани байлығы қалыптасады, шығармашылық адамды адамға тартатын магнитпен тең. Сондықтан да мектептің, мұғалімнің, ата-ананың, тәрбиешілердің негізгі мақсаты баланы өмірге, еңбекке шығармашылықпен қарауға үйрету»-деп атап көрсеткен.

Оқушылардың ауызекі сөйлеу тілдері мен жазба тілдерін тіл дамыту жұмыстарында бірлікте ала отырып жүргізудің тиімділігі зор. Өйткені оқушы қандай тапсырма түрін орындамасын, ол тіл арқылы, оны қаншалықты меңгергендігі арқылы жүзеге асады. Ол туралы орыс педагогі В.А.Сухомлинский: "Красоту, аромат, тончайшие оттенки слова, не только богатство мысли, но красота..." Яғни, сұлулықты сезіне білдіру ғана емес, тіл арқылы сол сұлулыққа, өнерге жол ашуда тіл дамыту жұмыстарының маңызы айрықша. Оқушыларды тіл дамыту жұмыстарында шығармашылық жұмыстарға жетелеуде төмендегідей талаптарды басшылыққа алдық:

- Шығармашылық жұмыстар жеке тұлғаның қабілетін дамытуға бағытталды;

- Білімді өз беттерімен алу іс-әрекеттері көзделді;

- Шығармашылық ізденістеріне жол ашылды;

-Оқушылардың қызығушылығына түрткі жасалды;

-модель, жоба құруларына, ой еркіндіктеріне т.б жол ашылды;

-іздендіру, зерттеу жұмыстарына жұмылдырды.

Осы орайда, тіл дамыту жұмыстарында оқушыларды іздендіру, зерттеу жұмыстарымен жұмылдырудың маңыздылығын Т.А.Ладыженскийдің төмендегі пікірі дәлелдей түседі: «Очень важно дать ученикам конкретную установку, нацелить их поиск, сделать его осмысленным» .

Тұжырымдай келгенде, шығармашылық жұмыстар:

- оқушының сөздік қорларын, көркем тілдерін байытады;

-ауызекі сөйлеу тілінде де, жазба тілінде де ойын нақты жеткізуге жетелейді;

-сауатты жаза білуге төселттіреді;

-теориялық білімді тәжірибеде қолдануға жол ашады;

-өз беттерімен ізденуге, шығармашылықпен айналысуға дағдыландырады.

Енді өз іс-тәжірибеміздегі тіл дамыту жұмыстарында оқушылардың сөйлеу тілін, сөздік қорларын дамытуға жетелейтін шығармашылық тапсырмалар түрлеріне тоқталып өтейік.

7-сынып. Қазақ тілі. ХІІ модуль. Әдебиет. І сабақ. Абай Құнанбаев.

Оқулықта берілген 1-тапсырманы берілгені бойынша орындаған соң, оқушыларға сол мәтіннің негізінде іздендіру бағытындағы «Абай кім?» моделін толтырту ұсынылады. Үлгі: (оқушылар өздері тотырады)














Міндетті түрде орындайтын іздендіру бағытындағы шығармашылық тапсырма:

Таблица 1

Ақынша бес қашық нәрсе

Ақынша бес асыл іс







Таблица 2


Өзімше бес қашық нәрсе

Өзімше бес асыл іс








Өз қалауы бойынша орындайтын салыстыру, іздендіру бағытындағы шығармашылық тапсырма:

Ақынша «Толық адам кім?» моделін толтыру. Өзіңше «Толық адам кім?» жоба, модель құру. Үлгі:



Үй тапсырмасы негізінде тіл дамыту бағытындағы тапсырма: оқушыларға «Әже мен бала» суреті (Ақынның әжесімен суретін) ұсынылады. Тапсырма: Етістерді қатыстыра отырып, «Ертегіше әже», немесе «Бала шәкірт» тақырыбында шағын ой толғау, немесе суреттеме жазу.

Әрине, тапсырмалар мәтіннің негізінде ұсынылып, сөздік жұмыстары жүргізіліп, оқушыларға көмек-нұсқаулар ұсынылып отырады. Оқушылардың шығармашылық ізденістеріне, тіл дамыту жұмыстарына айрықша назар аударылады.

Қорытындылай келгенде, тіл дамыту жұмыстары оқушылардың пәнге деген қызығушылығын, ауызекі сөйлеу дағдыларын, шығармашылық қабілеттерін дамытады. Берілген тапсырмаларды өз беттерімен орындауларына жол ашады. Ең бастысы, сөйлеу тілдерінің көркеюіне, өз ойын еркін жеткізе білулеріне, сауаттылықтарының артуына да түрткі болады.
ӘДЕБИЕТТЕР

  1. Білім туралы ҚР Заңы. 3бап, 8бет. Алматы, 2001ж.

  2. Жапбаров А. Қазақ тілі стилистикасын оқыту методикасының негіздері. 1991ж- 133б

  3. Сухомлинский В.А. «Разговор с молодым директором школы» М. 1973. стр 81.

  4. Ладыженский Т.А. Методика развития речи на уроках рус. Языка. М, П, 1980 26cтр.

  5. Артыкова Т, Немеренова Б. Қазақ тілі. 7-сынып. Алматы: Ата мұра, 2007ж.



Похожие:

Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconБілім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру
Білім беру жүйесіне жаңаша қарау, білімнің сапасы мен тиімділігін қалыптастыру – заман талабы
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconБілім беру үрдісі субъектілерін дамытудың шарты ретінде мектептің білім беру ортасын дамыту
АҒылшын тілі сабақтарында оқушыларды шығармашылықпен жұмыс істеуге үйрете отырып, білім сапасын арттыру”
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconОҚушыны ойлауғА Үйрету
Білім беру үрдісі субъектілерін дамытудағы шарты ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconБілім беру үрдісі субъектілерін дамытудың шарты ретінде мектептің білім беру ортасын дамыту
Ақпараттық технологияларды тиімді қолдану арқылы оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconБілім беру үрдісі субъектілерін дамытудың шарты ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру
Рыз. Сүю үшін – білу парыз. Қасиетін ұғу – парыз. Күзетінде тұру –парыз,- деп ақын М.Әлімбаев айтқандай, таза табиғат біздің ырыс-құтымыз,...
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconСмагулова Н. С
Білім беру сапасын жетілдірудегі негізгі қадамдардың бірі-бастауыш сынып оқушыларын кітап оқуға қызықтырудың қазіргі мектептегі білім...
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconОқыту үрдісінің субьектілерің құзыреттілігін дамыту
Оқу үрдесінің субьекттілерін дамыту шарты ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconОқыту үрдісінің субьектілерің құзыреттілігін дамыту
Оқу үрдесінің субьекттілерін дамыту шарты ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconСаран қаласы №6 орта жалпы білім беретін мектептің
Негізгі және қосымша білім беру интеграциясы сараптамалық қызмет аясында біртұтас білім беру кеңістігін қалыптастыру жағдайы
Білім беру үрдісінің субъектілерін дамытудың жағдайы ретінде мектептің білім беру ортасын қалыптастыру iconБілім беру үрдісінің субъектілерінің құзіреттілігін қалыптастыру
Жеке тұЛҒаның ҚҰзіреттілігін қалыптастыру арқылы білім беру үрдісінің субъектілерінің арасындағЫ Қызметті ұйымдастыруда өзін-өзі...
Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012-2019
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница