Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012




Скачать 239.42 Kb.
НазваниеҚұқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012
Дата конвертации20.11.2012
Размер239.42 Kb.
ТипДокументы


«НҰР ОТАН» ХДП ПАРЛАМЕНТАРИЗМ ИНСТИТУТЫ

СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ ҒЫЛЫМИ-ЗЕРТТЕУ ОРТАЛЫҒЫ
Б.З. ӘШИТОВ, Ғ.С. МӘУЛЕНОВ

Жаңғырту мен жемқорлық - үйлеспес ұғымдар!

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы

құқықтық және тәжірибелік шаралар

Қазақстан Республикасы

Астана, 2012
Б.З. Әшитов, Ғ.С. Мәуленов

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы құқықтық және тәжірибелік шаралары – Астана:, «Нұр Отан» ХДП Парламентаризм институты сыбайлас жемқорлыққа қарсы ғылыми-зерттеу орталығы, 2012. – 52 б.

Беріліп отырған жұмыс кесте түрінде ұсынылады, онда: Қазақстан Республикасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы заңнамасы, оның себептері және оған ықпал ететін жағдайлар, сыбайлас жемқорлыққа қарсы тәжірибе және оны алдын алуға бағытталған шаралар көрсетіледі.

Мемлекеттік қызметкерлерге, сыбайлас жемқорлықпен күрес мәселелерін зерттеумен айналысатын ғалымдар мен тәжірибешілерге, жоғары оқу орындарының оқытушылары мен студенттеріне және басқа да қызығушылық білдірген қалың оқырмандарға арналады.


© Әшитов Б.З., Мәуленов Г. С., 2012

© «Нұр Отан» ХДП Парламентаризм институтының сыбайлас жемқорлыққа қарсы ғылыми-зерттеу орталығы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ….………………………………………………………………………………………………………………….4

I. БӨЛІМ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ ІС-ӘРЕКЕТТІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ.……………………5

II. БӨЛІМ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОНЫҢ БЕЛГІЛЕРІ …………………………..…….……8

III. БӨЛІМ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ СЕБЕПТЕРІ ЖӘНЕ ОҒАН ЫҚПАЛ ЕТЕТІН ЖАҒДАЙЛАР ..….……..15

IV. БӨЛІМ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ ІС-ӘРЕКЕТТІҢ СУБЪЕКТІЛЕРІ ……………….….…….…23

V. БӨЛІМ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА БАЙЛАНЫСТЫ ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ ШАРАЛАРЫ ............................................................................................................................…………………….……….27

ҚОРЫТЫНДЫ……………………………………………………………………………………………………….…... .50

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ............…..…………………………………………………………….… 51



«Жаңғыртудың ең маңызды мәселелерінің бірі – сыбайлас жемқорлықпен кесімді күрес.

Біздің бұл бағыттағы іс-әрекеттеріміз мемлекеттік аппараттағы сыбайлас жемқорлық деңгейін едәуір төмендетті.

Мұны халықаралық сарапшылар атап айтуда. Алайда бізге сыбайлас жемқорлықпен күрестің жаңа стратегиясын жасау қажет. Парақорларды анықтау және сотқа тарту жеткіліксіз. Жаңа құқықтық тетіктерді, ақпараттық мүмкіндіктерді пайдалану, жұртшылықты жемқорлық тәртіп бұзушылықты ескерту мен алдын алуға кеңінен тарту керек.

Басқа елдердің тәжірибесін зерттеп, пайдалану қажет. Мемлекеттік қызметшілердің кірістерін ғана емес, шығыстарын да мағлұмдауға көшу қажет.

Осы мәселе бойынша заң қабылдау керек.

Үкіметке үш айдың ішінде Сыбайлас жемқорлыққа қарсы кешенді бағдарлама дайындап, ұсынуды тапсырамын.»

Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халықына Жолдауы (27.01.2012ж.) «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты».
КІРІСПЕ

Адамзаттың дамуы тарихында қылмыстық мәселесі, оның себептері мен оған ықпал ететін жағдайлар, қылмыскердің сипаты және оны алдын алудың шаралары ағартушы-ғалымдарды үнемі ойландырған болатын. Аристотель, Демокрит, Платон, Сократ, әл-Фараби, Абайдың және басқа да адамзаттың ұлы ойшылдарының еңбектерінде сыбайлас жемқорлықтың пайда болуы және оны алдын алу шаралары туралы мәселе маңызды орын алған. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-әрекет бүгінгі таңдада өзінің өзектілігін жойған жоқ. Пайдакүнемдік-зорлық-зомбылық қылмыстардың, тапсырыспен өлтірудің, маскүнемдікке, нашақорлыққа байланысты жағымсыз тенденциялар, компьютерлік қылмыстық, лаңкестік, ұйымдасқан және трансұлттық қылмыстық, сонымен бірге сыбайлас жемқорлық қылмыстарының артуы – бұл ХХІ ғасырдағы басты қылмыс түрлерінің қысқаша тізімі.

Білетініміздей, сыбайлас жемқорлық – теріс, жағымсыз әлеуметтік құбылыс. Адамзат қоғамы ілгері жылжыған сайын, оның әлеуметтік-саяси құрылымы өзгерсе де, ғылым, мәдениет, өнер дамыды десек те, сыбайлас жемқорлық жеке тұлғаға, қоғамға, мемлекетке қатер төндіретін фактор болып табылады. Альбомда сыбайлас жемқорлық түсініктері мен оны іске асыру тетіктері, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-әрекеттің заңнамалық негізі, себептері мен оған ықпал ететін жағдайлар, сыбайлас жемқорлықты алдын алу шаралары бейнеленген.

I. БӨЛІМ. СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА ҚАРСЫ ІС-ӘРЕКЕТТІҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ







II. БӨЛІМ. СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ ОНЫҢ БЕЛГІЛЕРІ























2009-2011 жылдардағы Қазақстан Республикасындағы сыбайлас жемқорлық қылмысының динамикасы.
Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы

Құқықтық статистика және арнайы есеп бойынша статистикалық мәліметтері





Көрсеткіштер

2009 жыл

2010 жыл

2011 жыл




Тіркелген сыбайлас жемқорлық қылмыстар - барлығы, соның ішінде:

1918

1911

1770

1

Сеніп тапсырылған бөтен мүлікті иемденіп алу немесе ысырап қылу (ҚР ҚК 176 бабы, 3-ші бөлімі, «г» п.)

393

437

263

2

Жалған кәсіпкерлік ( ҚР ҚК 192 бабы, 2-ші бөлімі, «в» п.)

1

140

1

3

Заңсыз жолмен алынған ақша қаражатын және өзге мүлікті заңдастыру ( ҚР ҚК 193 бабының 3-ші бөлімі, «а» п.)

5

2




4

Экономикалық контрабанда (ҚР ҚК 209 бабының 3-ші бөлімі, «а» п.)

6

1

3

5

Қызмет өкілеттігін теріс пайдалану ( ҚР ҚК 307-ші бабы→)

337

281

184

6

Билікті және қызметтік өкілеттікті асыра пайдалану ( ҚР ҚК 308-ші бабы, 4-ші бөлімі, «в» п.)

60

43

32

7

Заңсыз кәсіпкерлік қызметке қатысу ( ҚК 310-ші бабы)

7

5

3

8

Пара алу ( ҚР ҚК 311-ші бабы)

341

341

237

9

Пара беру ( ҚР ҚК 312-ші бабы)

303

223

87

10

Парақорлыққа делдал болу ( ҚР ҚК 313-ші бабы)

25

17

34

11

Қызметтік жалғандық жасау ( ҚР ҚК 314-ші бабы)

414

395

73

12

Қызметтегі әрекетсіздік ( ҚР ҚК 315-ші бабабы)

8

8

3

13

Билікті теріс пайдалану, биліктің асыра қолданылуы немесе әрекетсіздігі (пайдакүнемдік мүддесіне байланысты) ( ҚР ҚК 380-ші бабы)

18

17

12






























III. БӨЛІМ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ СЕБЕПТЕРІ ЖӘНЕ ОҒАН ЫҚПАЛ ЕТЕТІН ЖАҒДАЙЛАР





























































IV. бөлім. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет ететін Субъектілер



















Сыбайлас жемқорлықпен күрес мәселелері бойынша мемлекеттік қызмет істері агенттігінің өкілеттіктері















«НҰР ОТАН» ХДП ЖАНЫНДАҒЫ ЖЕМҚОРЛЫҚПЕН КҮРЕС ЖӨНІНДЕГІ

РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ҚОҒАМДЫҚ КЕҢЕС






Кеңестің құрамы партияның беделді де белсенді мүшелерінің қатарынан, жеке тұлғалардан, Парламент және барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарынан және қоғамдық бірлестіктер мен бұқаралық ақпарат құралдарының, кәсіпкерлік субъектілерінің өкілдерінен құрылған.

Кеңес жемқорлыққа қарсы заңнаманы бұзушылықты жоюға, мемлекеттік билік органдарында, жергілікті мемлекеттік басқару және өзін өзі басқару органдарында жемқорлыққа қарсы әрекет бойынша мемлекеттік саясатты жетілдіруге, жемқорлықты тудырушы себептер мен жағдайларды жоюға, лауазымдық мүмкіндіктерін пайдалана отырып қиянатшылдық жасау мен құқық бұзушылықтарды жоюға және қоғамда жемқорлық әрекеттерге деген төзімсіздік көзқарасты қалыптастыруға атсалысу мақсатында құрылған.






    1. Кеңестің міндеттері:

  1. Жемқорлықпен күрес жөніндегі партия бағдарламасының іске асырылуын және орындалу монитрингісін қамтамасыз ету;

  2. аймақтық және аумақтық партия филиалдарының жанындағы Жемқорлықпен күрес жөніндегі қоғамдық кеңестердің қызметін үйлестіру;

  3. жемқорлық сипатындағы фактілер бойынша жеке және заңды тұлғалардың өтініштерімен жұмыс жүргізу;

  4. жемқорлыққа қарсы қызмет мәселелері бойынша азаматтық қоғамның ақпараттандырылуын қамтамасыз ету;

  5. жемқорлыққа қарсы әрекеттердің түрлі формалары мен әдіс-тәсілдерін қолдану;

  6. жемқорлықпен күресте азаматтық қоғам құрылымдарымен өзара қатынас жасау;

  7. қоғамның және азаматтардың құқықтарын, бостандығы мен заңды мүдделерін жемқорлықтан қорғауды қамтамасыз етуге атсалысу;

  8. қоғамда жемқорлыққа қарсы иммунитетті қалыптастыру.





Кеңес материалдарды қарастырудың келесілері нәтижесі болып табылады:

- мәселенің мән-жайы бойынша шешім қабылдау үшін жемқорлық сипаттағы материалдарды өкілетті мемлекеттік органдардың немесе лауазымды тұлғалардың қарауына жолдау;

- тиісті мемлекеттік органдарға жемқорлық сипатта құқық бұзушы тұлғаларды жауапқа тарту туралы ұсыстар енгізу.

- жемқорлық сипатта құқық бұзушы тұлғаларды партиядан шығару туралы мәселеге бастама жасау;

- жемқорлық қатері жоғары салаларда азаматтар бойында жемқорлыққа қарсы әрекеттер машығын, сондай-ақ жемқорлыққа деген төзімсіздік көзқарасты қалыптастыру мақсатында халықты құқықтық ағарту саласында іс-шаралар ұйымдастыру бойынша ұсыныстар әзірлеу;

- бұқаралық ақпарат құралдарында сөз сөйлеу;

- қолданыстағы заңнамаға қайшы келмейтін басқа да шешімдер.



Сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушы Субъектілер







V. БӨЛІМ Сыбайлас жемқорлық ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҒЫН АЛДЫН АЛУ ШАРАЛАРЫ





































өз қызметтерінде мемлекеттік қызметші тиісті:























азаматтар мен заңды тұлғаларға қатысты

мемлекеттік қызметші тиісті:














Бағынысты қызметкерлері бар

мемлекеттік қызметші тиісті:









































































































Қорытынды

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы әрекет жаһандық шақырулар үдей түскен тұста және әлемдік қаржы дағдарысы қысымы кезеңінде ерекше мәнге ие болады. Осындай жағдайда мемлекеттік қызметкерлердің жауапкершілігі біршене есе өседі. Еліміздің Президенті Н.Ә. Назарбаев нақты міндеттерді қойды: жаңа формациядағы мемлекеттік қызметкерлердің – жаңа этиканың жоғары кәсіби иеленушілерінің корпусын қалыптастыру. Жай ғана қызметкер емес, сонымен бірге – елге және адамдарға адал қызмет етушінің үлгісі болуға лайықты, қызмет етуші.

Сыбайлас жемқорлық пен парақорлық түрлі формаларға ұласуда, олардың қызмет аясы толассыз кеңейіп келеді. Мемлекеттік аппараттың қызметкерлерінің қызметтік міндеттері кейде, тіпті тауардың ерекше түріне айналуда. Сонымен бірге қызметтің бағасы инфляция өзгерісін ескере отырып, лауазым мен ұсынылатын қызмет түріне байланысты жасырын түрде белгіленеді. Қылмыстық орта өзінің «өндірістік» технологиясын өзгертті, экономика саласында қылмыстық әрекеттердің технологиялық күйреуі орын алды (шикізат өндірумен айналысатын топ, өндірушілер тобы, жүзеге асырушылар тобы, қамтамасыз етушілер тобы және т.б. пайда болды). Тәжірибе ұйымдасқан қылмыстық топтардың белсенділігінің жаңа бағыты пайда болғандығын растайды: оның кірісі жоғары түрлерінің монополизациясы, территориялық өктемдік жүргізу, және ең алдымен оның шетел асып кетуі. Бұл процестер мемлекеттігімізге қатер төндіретін, сыбайлас жемқорлықтың етек жаюы жағдайында өтіп жатыр. Есірткі саудасы, ұрланған шикізаттар мен ресурстардың контрабандасы, қаржы және валюталық махинация, лаңкестік, рэкит және т.б. трансұлттық сипаттағы қылмыстық істердің түрлері алдыңғы қатарға шықты.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы шаралар үнемі зерттеуді және жетілдіруді, онымен күресте нақты, басым бағыттарды әзірлеуді қажет ететіні сөзсіз.

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:

  1. 1995 жылғы 30 тамыздағы Қазақстан Республикасының Конституциясы

  2. Қазақстан – 2030 Стратегиясы «Гүлдену, қауіпсіздік және барлық қазақстандықтардың әл-ауқатын жақсарту» 1997 жылғы Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы

  3. 1998 жылғы 2 шілдедегі «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының Заңы

  4. 1997 жылғы 16 шілдедегі Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі

  5. 1999 жылғы 23 шілдедегі «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңы

  6. Положение об Агентстве Республики Казахстан по борьбе с экономической и коррупционной преступностью (финансовая полиция) от 29 января 2004 года

  7. Лунеев В.В. Преступность ХХ века. Мировой криминологический анализ. - М.: Норма, 1999 г.

  8. Криминология. // Под ред. Кудрявцева В.Н., Эминова Е.Е. – М.: Юристь, 1997 г.

  9. Салимгерей А.А. Антикоррупционное законодательство Республики Казахстан: аспекты совершенствования. /Право и государство. 2002.- №1

  10. Аристотель. Большая этика. Сочинения: в 4-х томах., М., 1983., т. 4, с. 544

  11. Проблемы борьбы с экономической преступностью в Казахстане. - Алматы: Жетi жаргы, 1996 г.

  12. Кузнецова Н.Ф. Я сорок лет отдала борьбе с преступностью. // Юридический мир. 1998. - № 2

  13. Глобальная «беловоротничковая» преступность. /Криминология. Под ред. Джозефа Ф. Шели. 3-е межд. – Спб, изд. «Питер», 2003 г.

  14. Долгова А.И., Коробейников Б.В., Кудрявцев В.Н., Панкратов В.В. Понятие советской криминологии. // Методическое пособие. - М.: Всесоюзный институт по изучению причин и разработке мер предупреждения преступлений, 1985 г.

  15. Гуров А.И. Организованная преступность - не миф, а реальность. - М.: Юрид. лит., 1992. – с.21

  16. Алауханов Е.О. Проявления коррупции в экономике Казахстана. / Научные труды Академии финансовой полиции. Выпуск 3. - Астана, Фолиант, 2002 г.

17. Койбаков Е.С. Уголовно-правовые и криминологические проблемы борьбы с корпоративной коррупцией. Автореферат. с.7 Астана 2010, Диссертация на соискание ученой степени к.ю.н.

18. О Концепции правовой политики Республики Казахстан на период с 2010 до 2020 года. Указ Президента Республики Казахстан от 24.08. 2007 года № 858. /www. zakon.kz/

19. Указ Президента Республики Казахстан от 22.04. 2009 года «О дополнительных мерах по улучшению борьбы с преступностью и коррупцией и дальнейшему совершенствованию правоохранительной деятельности в Республике Казахстан». САПП РК, 2009г., №19, ст. 166

  1. Основы противодействия коррупции: Учебное пособие (под ред. И.И.Рогова, К.А.Мами, С.Ф.Бычковой), Алматы: ОФ «Транспаренси Казахстан», ОФППИ «Интерлигал в Казахстане», 2004., с.10, 11, 12

  2. Указ Президента Республики Казахстан от 17 августа 2010 №1039 «О мерах по повышению эффективности правоохранительной деятельности и судебной системы в Республике Казахстан». «Казахстанская правда» от 17 августа 2010 года

  3. Закон Республики Казахстан от 4 мая 2008 года № 31-IV «О ратификации Конвенции Организации Объединенных Нации против коррупции». «Казахстанская правда» от 6 мая 2008 года.



Б.З. ӘШИТОВ, Ғ.С. МӘУЛЕНОВ
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы

құқықтық және тәжірибелік шаралары


Похожие:

Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 iconБілім басқармасының 2012 жылғы 17 қаңтардағы №30 бұйрығымен бекітілген
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасы Заңын жүзеге асыруға бағытталған ұйымдастырушылық және тәжірибелік...
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 iconАзаматтық, отбасылық және қылмыстық iстер бойынша құқықтық көмек пен құқықтық қатынастар туралы конвенция
Зiрбайжан Республикасы, Армения Республикасы, Беларусь Республикасы, Грузия, Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Ресей Федерациясы,...
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 iconҚазақстан Республикасы мәдениет және ақпарат министрлігі Ақпарат және мұрағат комитетінің Қазақстан Республикасы Ұлттық мұрағаты
Республикасының мерейтойлар және атаулы күндер тізбесі (Қазақстан Республикасы Ұлттық мұрағатының қорында сақталатын құжаттар бойынша)....
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 iconҚазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 29 наурыз №366 Астана, Үкімет Үйі
«Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі шаралар...
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 iconҚазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 4 сәуір №142 Астана қаласы
Республикасы Білім және ғылым министрінің 2008 жылғы 18 наурыздағы №125 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу...
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 iconҚазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2012 жылғы 25 маусым №833 Астана, Үкімет үйі
Республикасы Ішкі істер министрлігінің мемлекеттік қызметтер стандарттарын бекіту және «Шетелдік ресми құжаттарды заңдастыруды талап...
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 iconҚазақстан Республикасы Байланыс және ақпарат министрлігінің 2011 жылға арналған құқықтық жаппай оқыту жөніндегі іс-шаралар жоспары
Айғарина Әлия Бақытқызы – Ақпарат және мұрағат комитеті Баспа бақ басқармасының бастығы
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 iconБекітілген қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика
«Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетінің және оның аумақтық басқармаларының...
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 icon2012 жылдың 9 айы бойынша елдегі заңдылық және құқықтық тәртіп туралы статистикалық деректердің талдауы астана қаласы 2012 жылғы 6 қазан
Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті (бұдан әрі – Комитет) 2012 жылдың 9 айы бойынша...
Құқықтық және тәжірибелік шаралар Қазақстан Республикасы Астана, 2012 icon«Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігі тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитетінің Астана қаласы Сарыарқа ауданындағы №1 Халыққа қызмет көрсету орталығы»
«Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігі тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитетінің Астана қаласы Сарыарқа ауданындағы...
Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012-2017
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница