Лекциялық материалдың мазмұны




НазваниеЛекциялық материалдың мазмұны
страница6/9
Дата конвертации05.11.2012
Размер0.88 Mb.
ТипЛекция
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Бақылау сұрағы:

1.Мұражайлардағы мәдени мұраларға сипаттама беру

2.Категорияларды талдау

Әдебиеттер: Н-1,2, Қ-3,8,15
6-7. Тақырыбы Орталық мемлекеттік мұражай.(ХХ ғ 20-40 жж.)

Мақсаты: Орталық мемлекеттік мұражайдың дамуын көрсету, негізгі қызметімен танысу.

Жоспары

1.20 жылдардағы Орталық мемлекеттік мұражайдың дамуы.

2.30-40 жылдардағы дамуы.

Қазақстанның мәдениет тарихында мұражайлар ерекше орын алады. Қазақ жерінде пайда болған алғашқы мұражайлардың рөлі тәуелсіздік алғаннан кейін тіпті арта түсті. Қазақстан мұражайларының ішіндегі ең алғашқыларының бірі – Қазақстан Республикасы Орталық Мемлекеттік мұражайы.

1927 жылы 2 наурыз күні Қазақ АССР-і Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комисарлары Кеңесі республика астанасын Қызылорда қаласынан Алматыға көшіру жөнінде қаулы қабылдады. Осыған орай, 1928 жылы 13 желтоқсанда Халық ағарту комиссариаты алқасы Орынбордағы Қазақстан орталық мұражайын және жаңа астанада қызмет етуге ерік білдірген мамандарды шұғыл түрде Алматы қаласына көшіру шешімін қабылдады. Сөйтіп мұражай қызметкерлері бөлістен қалған жәдігерлерді жинастырып, жаңа астанаға көшіруге дайындады. Көшіруді ұйымдастырумен оның тәжірибелі мамандарының Алматыға жұмысқа ауысуында мұражай директоры А.Махонинің еңбегі ерекше болды. Ол өзінің Халық ағарту комиссары О.Жандосовқа жолдаған хатында: «Алматыға жұмыс бабымен кешетін қызметкерлерге өкімет тарапынан беріліп отырған жеңілдіктерді музейдің ғылыми қызметкерлеріне де беру қажет. Алжаңа астанаға келген соң олардың жалақысы мөлшерін қайта қарастырмаса, алып отырған нерәрі 100 сом ақшалары күнделікті тамақ алуға да жетпейді»-деп жазды. Директордың осындай қамқорлығы нәтижесінде мұражайдың тәжірибелі мамандары А.Четыркина , П.Зарецкий, П.Рыжков, Г.Мотылев, И.Костиков Алматы қаласына жұмысқа ауысты.

1929 жылы 4 қаңтарда басталған көшуге айындық жұмыстары 20 наурыз күні аяқталды. Осы күні мұражай директоы: «Орынбор қаласындағы Қазақстан Орталық өлкетану музейі өзі жұмысын тоқтатты» деген бұйрығын шығарды.

1929 жылы шілде айында Қазақстан Орталық өлкетану мұражайы толығымен Алматы қаласына көшіп келіп, Вознесенск кафедералды соборы ғимаратына орналасты. Ал, 13 шілдеде мұражай кеңесі мәжілісі Қазақстан Орталық өлкетану мұражайын Қазақстан Орталық мұражайы қылып қайта атау жөнінде шешім қабылдады. Қазақстан орталық өлкетану мұражайы Алматы қаласына көшіп келген күннен бастап республикадағы мәдени ескерткіштерді қайта есепке алып, оларды қорғау жұмыстарын ұйымдастырудың орталығына айналды.Осыған орай, 1929 жылы 22 шілде күні Қазақстан табиғат пен көне ескерткіштерді және өнер туындыларын қорғау комитетін құру жөнінде шешім қабылдады. Мәжіліс слнымен қатар, құрылатын комитет Орталық мұражай жанында ғылыми – зерттеумен айналысатын мекеме болып, құрамына тиісті мекемелерден 14 маман енуі тиіс деп шекшті. Комиетет жайындағы ережені жасау Орталық мұражайға жүктелді. Ереженің жасалуы ұзаққа созылған жоқ, осы жылдың 14 қазан күні ҚАКСР Халық ағарту комиссариаты алқасы, 5 қарашада ҚАКСР Халық Комиссарлары Кеңесі Орталық мұражай қызметкерлері қатысуымен жасалған Казкомпристарис жөніндегі ережені бекітті.

Осы жылы мұражайдың географиялық- тарихи бөлімін елдің оңтүстік батыс бөлігін бейнелейтін жәдігерлермен толықтыру маұсатында Арал теңізі маңында экспедиция ұйымдастырылды. Оған директор А.Махонин, лаборант П.Зарецкий және практикант Мотылев қатынасып, жинастырылған 100 ден аса құстан 26 тұлып жасалып, олар мұражай жәдігерлері және ғылыми қорынан орын алды. Сонымен қатар, 85 бауырымен жорғалаушылардың түрлері және ботаникалық материалдар жиналып, бірнеше фотосуреттер түсірілді. Олардың көпшілігі депозитивке айналдырып, мұражайдың дәрістік жұмыстарына қосымша құралдар ретінде пайдаланды.

Алайда, 1920 жылдардың соңынан соғысқа дейінгі уақытта Кеңестер Одағына екі бесжылдық жоспар «мерзімінен бұрын орындалып», үшінші бесжылдық жоспарының да жылдам орындалуы қолға алынды.

1931 жылы Қазақстан Орталық мұражайы құрамына Алматы қаласында орналасқан Жетісу өлкетану мұражайының барлық қорымен және қызметкерлерімен қосылуы еліміздегі мұражай құрылысы ісіндегі елеулі оқиға болды.

1934 жылы мұражай басшыларының жиі ауысуына және атқарылуға тиісті істерге толық көңіл бөлінбеуі салдарынан Орталық мұражай жұмысы нашарлап кетті. Тиісті өңдеу жұмыстарының жүргізілмеуі жәдігерлерді аздырып, олардың жекелегендерін күйлер жеп жарамсыз етті.

1935 жылы мұражай 271 күн жұмыс істеп, 69696 көрерменге мәдени-ағарту қызмет көрсетіп, олардың 44116 ер, 25500 әйел адамдар болды. Олардың ұлттық құрамы жағынан 25218 қазақтар, 42452 орыстар, басқа ұлт өкілдері 8519. Оның әлеуметтік құрамы жағынан жұмысшылар 8519, колхозшылар 3813, қызыл армия жауынгерлері 4279.

1936 жылы Орталық мұражай қызметкерлері ұйғыр мен дүнген халықтары бөлімін ұйымдастыру мақсатында Алматы маңындағы аудандарға экспедиция ұйымдастырып, көптеген жәдігерлер алып қайтты. Ал, зоология мен ботаника бөлімшелері жәдігерлері санын ұлғайту мақсатында мұражай қызметкері Ақмоланың Қорғалжын ауданына іс сапарға шығып Орталық Қазақстанды мекендейтін бірнеше құстардың тұлыптарын алып келді. Бөлім жәдігерлері санын көбейтумен қатар осы жылы мұражай қорындағы аса құнды жәдігер қайта өңделіп, арнайы суретке түсіріліп, оларға ғылыми түсініктемелер жазылды. Мұражай қорын күтуге және қажеттіліктерге қосымша қаражат табу мақсатында ересектерден , оқушылардан 30 тиын ақысы алынды.

Орталық мұражайдың осында ішкі құру жұмыстары нәтижесінде оның халықтық мәдени-ағарту қызмет көрсетуі сапасында түсті.

1937 жылы Орталық мұражай өз қызметкерлерін Мәскеу, Ташкент, Самарқанд, Самара, Саратов мұражайларына қызметімен танысты және байланыс орнату мақсатында іс сапарларын жіберді. Осы іс сапар нәтижесінде бөлімдер экспедициялары мұражай ісіндегі соңғы жаңалық өзгерістерге қарай қайта құрылды.
Бақылау сұрағы:

1.Мұражайдың дамуына сипаттама беру.

2. 30-40 жылдардағы мұражай дамуының ерекшеліктеріне тоқталу.

Әдебиеттер: Н-2; Қ-5,6,15
8-9. Тақырыбы Мұражай концепциясының негізгі коммуникациялық ережелері.

Мақсаты:Негізгі ережелерді талдау.

Жоспары:

1.Мұражай жұмысының дамуында ұйымдастыру, ғылыми және проектілі жүйенің дамуы.

2.Мұражай қызметінің әлеуметтік ортасы.


  1. Коммуникациялық ережелер мұражай сферасының даму коммуникация жағдайындағы жалпы ғылыми ережелер формасына ауысу болып табылады, ол мұражайды дамыту біліміне мұражай практикасына жүйелі әсер етеді.

  2. Коммуникациялық ережелердің концепциясын сынау әсіресе жаңа дағдайларды қарастыруға әкеп соғады. Негізгі талаптар дәрежесінде ол былайша мінезделеді. Мұражай коммуникациясының теориялық дәрежелерінің фундаментальды бірлігі ретінде келесідей сызбанұсқа ұсынылған.

  3. Мұражай коммуникациясының актылы сызбанұсқасы:

  1. Теориялық

  2. Тарихи

  3. Институционалды

  4. Проектілік интерпретация.

Осыған сәйкес мұражай жұмысына коммуникация тұрғысынан қараудың негізгі құрылымдық бағыттары жасалынды.

4. Теориялық интерпретация арнасында коммуникациялық ережелерді жаңаша тұрғыдан қарауға жол ашады, Комуникациялық ережелердің жағдайаттары мұражай дамудың және мұражайлық салт-дәстүрдің коммуникациясының дамуында үлкен рөл атқарады.

5. Мұражай тілінің дамуы интепретацияның тарихи фундаментальды шығу тегіне аса маңызды көңіл аудартады. Онда ол мұражай поэтикасының концепциясының негізінде шешімін табады. Сондай-ақ тарихи интепретация арнасына коммуникациялық дағдарыс деген ұғым енеді.

6. Коммуникациялық ережеледрдің қосымша дауы аймағы, мұражай дамуының негізгі зерттеу жұмысын жолға қоюды жүзеге асыруға септігін тигізеді, ол жұмыс мұражай коммуникациясын және мұражай дамуының интерпретациясын зерттеуді және ұйымдастыруды жүзеге асырады.

Мұражай концепциясының дамуында жаңа құрылымдар жүзеге асуда. Осы жерде мұражай құрылымының негізгі блоктарына қысқаша түсініктеме.

Бірінші блокты мұражай жұмысының іс-әрекетін әкімшілік-шаруашылық және басқа да көшекші құрылымдармен қамтамассыз ететін мұражай әкімшілігі құрады. Бұл блоктың дамуы екі бағытта жүзеге асырылады. Біріншісі, мұражайдың жеке экономикалық даму дәрежесімен, қосымша қаражаттық және материалдық ресурстарың дамуымен байланысты. Бұл тенденция күн тәрібіне біріншіден мұражайдың қаражат менеджмент қызыметін құруды қояды, оның құрамына бухгалтерия қызметкерлерінен басқа экономикалық мәдени қызмет мамандары кіреді. Осы қызметті мұражай дың бас экономисті басқара алады, оған коммерциялық директордың міндеті жүктеледі.

Екінші бағытқа мұражайдың техникалық базасының дамуы енеді. Осы жерде мұражайдың бас инженерінің арғы жұмысы анықталады. Осы қызметтің құрамына жөндеу жұмастарынан, мұражай ғимаратын сақтаудан басқа мұражай жұмысын барлық техникалық құралдармен қамтамасыз ету және ғимаратты талапқа сай пайдалану, сонымен қатар – аудиовизуалды техника, есептеуіш техника, электрондық коммуникациялық техникалар кіреді.

Екінші блок, бас сақтаушымен басшылық етіледі, құрылымға жауапты, яғни, сақтау, жұмыс барысында қолданылатын негізгі ресурстарды дайындау сияқты құрылымдар комплексінен құрылады.

Үшінші құрылымдақ блок, ғылыми жұмыс жөнендегі директордың орынбасарымен басщылық етіледі, мұражайдың негізгі функционалды құрылымы болып табылады.Ол мекеменің жаңа даму сатысын қамтамассыз етеді.Бұл құрылымнаң негізгі ядросы ғылми жұмыс жөнендегі директордыңорынбасары мен мұражадйың ғылыми хатшысының арасындағы тығыз байланыс.

Төртінші құрылымдық блок, бұл құрылымды мұражайдың қоғам байланыстар жөніндегі директордың орынбасары басшылық етеді. Бұл құрылымдық комплекс мұражай өнімдерін «тарату» жұмысымен, яғни мұражайдың барлық жұмысының қорытындысымен айналысады. Бұл жұмыс екінші блоктың дайындаған жұмысының негізінде үшінші блоктың орныдуымен жүзеге асады.

Мұражайдың жаңа концепциясын қабылдай отырып, біз инновациялық жобамен жұмыс жүргіземіз, осы жұмыс барысында келесі принциптерді ұстанған жөн:

  1. Мұражайдың дамуы тәуелсіз қадамдар бойынша жүзеге асырылады. Мұражайдың әрбір проектісінде білгілі бір қысқамерзімді немесе ұзақмерзімді арқауы болуы тиіс. Әрбір проектіде өзінің жеке басшысы болуы тиіс.

  2. Проектіні жасаған кезде өз алдыңңа қойған міндеттің барлық қыр сырын, дәл осы кезде оның қандай нәтижесі пайдалы не пайдасыз екенін жетік білген жөн.

  3. Әрбір проек зерттеушілік мазмұнға ие болуы тиіс, осы мазмұнды толық зерттеуден өткізу керек. Бірақ өкінішке орай осы жұмыс негізінен қолға алынбайды, негізінен мұражай 3 жылда бір рет осы жұмысқа тексерулір жүргізу керек.

  4. Өз қателеріңмен жұмыс істеу білген жөн, жасаған қателіктеріңді пайдалы етіп пайдалануға үйрену керек. Ол үшін коллективте түсінушілік, бір-біріне деген сенім болу керек.

Мұражай қызметінің әлеуметтік ортасы

Мұражайдың көпқызметтілігі әлеуметтік институт ретінде қоршаған ортамен көпаспектілі қызмет құрады. Мұражай қоғамдық ортада дами отырып сол отраның өзіне деген қытансын сезінеді. Мұражайдың мәдени коммуникациялық жүйесінің негізінде басқа да мұражайлармен байланысын, олардың әлеуметтік-мәдени жағдайатын білуі қажет.

Мұражай аудиториясы:

Мұражай қызметінің арасына көптеген сфералармен бірге, балалар мен қатысушыларға да көңіл бөлінген бұл әрекет мұражай үшін дәстүрлі іс-әрекет. Осы әрекетте мынандай факторлар қолданылады:

Жаңа заман талабына сай жұмыс формаларын қолдану; Мұражай аудиториясына жас ерекшелікке сай дифференциялы көзқарас қалыптастыру

Бақылау сұрақтары:

1.Негізгі ережелерді атаңдар.

2. Мұражай қызметінің әлеуметтік ортасы қандай, сипаттама беру.

Әдебиет: Н-1,2,Қ-2,4,7
10-11. Тақырыбы Мұражайдың жаңа тұжырымдамасын теориялық жағынан негіздеу.

Мақсаты: Мұражайдың жаңа тұжырымдамасын теориялық жағынан қалай негізделетінін түсіндіру

Жоспары

1. Мұражай ісін дамытудың әдістемелік базасы.

2. Мұражайдың жаңа тұжырымдамасы теоретикалық жағынан негіздеу.

Мұражай ісін дамытудың әдістемелік базасы ретіндегі мұражай коммуникациясының теориясы. Мұражайтанудың теоретикалық аппаратын жаңарту, оның тез арада өзгеріп отыратын әлеуметтік-мәдени ахуалға байланысты нақтылы мұрағат ісінің нақтылы қажеттіліктеріне сәйкестендіру барлық әлемдегі мұражайларда болып жатқан жаңғырудың өзекті міндеті болып табылады. Отандық, аймақтық мұражайлардың жүйесі үшін қызмет көрсетудің теоретикалық негіздерін жаңғырту өте маңызды міндет болып саналады. Ұзақ уақыт бойына жасанды түрде оқшаулануға әкеліп соққан Ресейдегі мұражай ісі догматикалық көріністерде білінген мұражай жұмысында анық білінді.

Бүгіндері мұражай тануда пайда болған теоретикалық бос қуыстар жаңа жағдайларда мұражайлардың өз дамуының тұжырымдарын түсіндіріп бере алмауында көрініс табады. Кең ауқымды көріністерде сүйеніші болмайтын қолданбалы мұражайлық зерттеулер мен жұмыстардың тиімділігінің төменділігіне көп дүние байланысты қазірпгі кездегі құрылымдарды жетілдіру және сапалық көрсеткіштермен көзбояушылыққа баруға апарып соғатын мұражай саясатының артықшылығы мен принциптерін әзірлеуде ғылыми алғышарттардың жоқтығымен дәлелденеді. Дұрысында аймақтағы мұражай қызметінің дамуын аталып өткен ұйымдармен өзара байланыссыз көзге елестеу де мүмкін емес. Оның сыртында мұражайлар, аумақтық кешендер мен мұражайлық ұйымдар арасында бұрынғыдан тығыздырақ, ұзақ мерзімді түрлі бағыттағы байланыстар нығая бастайды, олар мұражай саласының шекарасын кеңейтуді сездіретін бірлескен бағдарламалар мен жобалар түрінде көрініс табады. Мұражайлар мен әлеуметтік орындардың тығыз байланысқа түсінуінің арқасында мұражайлардың білім беру қызметінің мәні арта түседі. Статистикалық мәліметтерге жүгілер болсақ барлық әлемдегі мұражайларға келушілердің саны арта түскенін көрсетеді, бірақ мұражай тану үшін мұражай және оның аудиториясының арасындағы қарым-қатынастың сапалық жағынан мәні басым. Мұражайдың әлеуметтік кеңестікке “енуінің” және оның білім беру функцияларының кең түсуін мұражайлық педагогиканың жедел дамумен түсіндіруге болады, ол мұражайлық педагогика мен келуші арасындағы бірлесе қызмет ету мен бірлескен шығармашылықты зерттеуге ерекше көңіл бөледі. Мұражайлық-педагогиканың зерттеулер мұражай мен келушінің арасындағы өзара әсер алуды психологиялық, әлеуметтік және мәдениеттілік тұрғысынан тұтастай түсінуге бағытталады, мұражай кеңістігімен өз бетінше танысуды қарастыратын бағдарламалар мен жобалар әзірлейді, ынтасыз көрумен ғана шектелетін нысандарды орағытын өтуге бағытталған интерактивті экспозициялар мен мұражайлық-педагогикалық әдістемелерді жасайды, оларды жүзеге асыру барысында мұражайға келушілердің қозғалыс маршруттарын таңдап алуға, өзінің жеке ассоциасын түзеуге мүмкіндік туғызады.

Қазіргі заманғы кез-келген түрдегі және бағыттағы мұражайлардың басым аудиториясы болып, мектеп жасына дейінгілерді қосқандағы барлық жастығы балалар болып табылады. Мұражайлық педагогикадағы балалар бағытын дамыту мұражайдың ерекше түрін - Балалар мұражайын жасауға әкелді. Балалар мұражайының сан алуан түрлерін бұл мекемелердің қоршаған ортаға көп арналы және әр деңгейдегі кірігуіне бағытталған.

Мұражай мен қоғамның өзара бірлесе қызмет істеуінің жаңа нысандарын іздестіру және дамытудың нәтижесі болып экомұражайлардың пайда болуы және дамуы болып табылады. Олар ең алдымен жергілікті қоғамдастың үшін, жергілікті күштер тарапынан қолдау көреді. Экомұражайлардың дамуның ресурсы болып нақтылы аумақтағы тұрғындардың әлеуметтік энергиясы және олардың осы жердің айрықша ерекшелігін сақтап қалуға мүдделі болулары көп көмегін тигізеді. Экомұражайлар ашық аспан астындағы мұражйлар секілді қоғамның қажеттілігін зерттеу, келушілерді топтастыру және олармен бірлесе қызмет істеу мәселелерін шешуге талпыныс жасайды, ұзақ мерзімдік мәдени бағдарламаларды әзірлеу мен жүзеге асыруға бағытталған. Бүгіндері мұндай мұражайлардағы экспонаттар мұражайдағы жай ғана заттан гөрі басқаша көріністе болады, олар мағыналық және символикалық (рәміздік) жүкті көтеріп тұруы және олар жасаған кешен немесе коллекция нақтылы орынның, оның мәдениетінің, тарихы мен қоршаған ортасының өзіндік ерекшеклігі бар тарихи құжатына айналады. Экомұражайлар мезетте мұрағат және оқу құралы, сондай-ақ жергілікті тұрғындардың сол уақыттағы өмірінің құрамдас бөлігі болып табылады. Француз мұражай зерттеушісі Жорж Анри Ривьераның пікірі бойынша “бұл мұражайлар жергілікті қауымдастықтың мұрағаттары болып табылады,оларды бейне айнадағыдай өткен кезең мен осыкездің мәселелері, оларды шешудің мүмкіндіктері мен болашағы көрініс табады. Мұндай мұражай бүгіндері қазіргі өмірдің шындығымен мықты байланыста, сондықтан біздің әлемнің өзгешеліктері мен шындығына берік байлануы арқылы, оның бірлігі мен ортақ тамырлары және мәдениет тұрғысынан басымдығын ашып көрсетеді”.

Бақылау сұрағы:

1.Әдістемелік база қандай жағдайда болды?

2. Мұражайдың жаңа тұжырымдамасы теоретикалық жағынан қалай негіздеуге болады?

Әдебиеттер Н-1,2,Қ-2,4,7.
12-13.Тақырыбы Мұражай менеджментінің және маркетингінің дамуы

Мақсаты:Термин сөздерге анықтама беру, олардың мұражай қызметіндегі рөлін көрсету.

Жоспары1.Мұражай менеджментінің және маркетингінің даму концепциясы

2.Мұражай маркетингінің сұрақтары.

Қазіргі кезде мұражай мекемесінің алдында тұрған бір қиыншылық, ол концепцияға ұйымдастырушылық және экономикалық жүйеге арнайы модернизация саласына ену. Бұл мазмұнның негізі мұражай жұмысын басқару және ұйымдастыру үшін қазіргі замани жолдар іздестіру бұл ұғым арнайы әдебиетте «мұражай менеджменті» деп аталады, сол сияқты мұражай мекемесімен қосымша қаражаттық меңгере алушылық, мұражай экономикасы жақсы дамыған елдерде «музей маркетингі» деген атауға ие болды. Осы терминдерді Қазақстан Республикасы да аса кең мағынада қолданып жүр.

Мұражайдың тарихи даму концепциясының ұйымдастыруша-басқарушылық және базарлық аспектілерінің дамуы неден құралған? Немесе басқаша айтқада маркетинг және менеджмент концепциясы қандай болу керек?

Концепция көптеген тапсырмалар негізінен және тапсырмаларды шешу әдістерінен құрылуы мүмкін.

Осы концепция келесідей тапсырмалардан құрылады:

  1. Мұражай қызметінде негізінен роционалды қаражатты, интеллектуалды және де тағы басқа ресурстарды тиімді жағынан қолдану.

  2. Мұражай қызметіне деген сұранысты көтеру.

  3. Мұражайды қаражаттандыру көлемін көтеру:

А) мемлекеттің альтернативті есебенін;

Б) мемлекеттік емесқаражаттандыру, белгілі бір проектілер т.б есебінен

С) халыққа, мекемелерге және т.б қызмет көрсету арқылы.

4.Ақпараттық қызмет көрсету, мұражайдың бағалы саяси мәдениетін қалыптастыру.

5.Жалпы мұражайды замани талаптарға сай базамен қамтамасыз ету.

Айтылған тапсырмаларға сүйене отырып осы тапсырмадларды заман талабына сай шешу мысалдары келесідей болмақ:

А) Ұйымдастырушылық мекеме құырылымының мекеме құрылымына сәйкес келу принципі.

Б) Бағдарламаның нәтижесіне байланысты қаражаттандыру принципі.

В) Икемді құрылымдар принципі.

Г) Мұражай қызметкердерінің шығармашылық еңбекетерін бағалай алу принципі.

Д) Мұражай штатының ашықтық принципі.

Мұражай маркетингінің сұрақтары.

Соңғы кезде экономиканың қарқынды дамуына байланысты маркетинг ұғымы да өзінің кең ұғымын кеңейтіп келеді. Осыдан бірнеше жыл бұрын мұражай экономикасы тек қана сол мекеменің құызметшілеріне тиімді болса? Ал қазіргі кезде ол сатып алушы қауымға да тиімді болып отыр. Бұл даму мұражай экономикасы үлкен жолға бет алды деген сөз. Мысал ретінде Санк- Петербург Академиясының студенттеріне «Мұражай менеджметні мен маркетингі» курсында Г.П. Бутиков былай деген – маркетингтің негізгі объектісі болып: тауар өнімі мен продукцияның шығару бәсекелетігі, оның шығарушыдан тұтынушыға жетуі, жаңа тауар шығару және қосымша қызмет көрсету болып табылады. Жаңа маркетингтің негізгі және ерекше стратегиясы, мұражайдың қода бар қызметін ары қарай жетілдіру, яғни тұтынушыларға сол қызметтерді дамыған түрде жеткізу. Заманға сай мұражай маркетингі макро және микросегмент стратегиясына негізделуі тиіс. Егер макросегменция мұражай аудиториясын географиялық, психологиялық, биологиялық, демографиялық принциптарға бөлсе, ал микросегменция оның субмәдени жәрежеге бөледі – мектептік, сопрттық, қалалық және т.б

Тағы бір айтып кететін ерекше жағдай мұражай жұмысының концепциясы мен дизайнын тұтынушыларға түсінікті етіп жеткізу. Оларға кең көлемде қызмет көрсету, арқылы ғана мұражай қызыметіне қызықтыруға болады.

Келесі кезең сынау – нәтиже шығару және қателерді көрсету – сынаушы қауымның әсерін толық зерттеу. Бұл зерттеу әр түрлі әдістер арықылы өткізіледі: негізгілері – бақылау, анкета жүргізу, сұхбат, тестілеу және т.б.

Үлкен экономикадағы сияқты, мұражай маркетингінде айтарлықтай кең көлемдегі ұғымдар мен дамутуды көтеру тәсілдері кең емес. Бірақ оған қарамастан мұражайды дамытудың жолында көптеген ұғымдары жеткілікті, жағдайатты талқылау, дамытудың нұсқалары, дұрыс шешім қабылдау. Жалпы айтқанда маркетинг ол – айырбас. Мұражай белгілі бір күш жұмсап еңбек етсе оған айырбас ретінде бір нәрсеге ие болады.

Маркетинг айырбас дей келе, мына сұрақтарға жауап беру керек:

  1. Мұражай не ұсынады;

  2. Кімге;

  3. Қалай;

  4. Ол айырбасқа не алады.

Кей кезде мұраджай ол – мән мен мағынаны сататын мекеме дегенді естиміз. Шын мәнінде мұражадйдың өнімі материалдық табиғаттан құралған (выставка, сувинир, кітап және т.б.), сонда да сатып алушы үшін оның мазмұны нышан болып қала береді.

Белгілі бір мағынада мұражай кеңістікті сатады деп те айтуға болады, өйткені келушілер үшін оны қоршаған орта аса маңызды орын алады. Бұдан басқа мұражай келушілерге мыналарды ұсынады:

  1. Көрме және экспозиция

  2. Бағдарламалар – мысалы, экскурсия, лекция, үйірме және т.б.

  3. Арнайы ұйымдастырылған концерттер;

  4. Кітаптарды, каталогтарды, буклеттер, слайдтар, видиокинолар және т.б.

Согнымен қатар мұражай өз келушілеріне материалды және материалды емес өнімдерді ұсына алады.

Осы айталғандарға нәтиже шығара отырып мұражайды әр адамның мәдениетке деген көзқарасына байланысты түсінеді. Мұражайдың дамуы адамдардың арасыгдағы қарым-қатынасқа, түсіністікке байланысты.

Бақылау сұрағы:

1.Термин сөздерге анықтама беру.(маркетинг, менеджмент т.б.)

2. Мұражай маркетингінің сұрақтары қандай, қандай мәселелерді қарастырады.

Әдебиеттер Н-1,2, Н-6,10,11
14-15.Тақырыбы Мұражайлық іс-әрекеттің қорлық сақтаушылық және ғылыми-ақпараттық дамуы.

Мақсаты: Мұражайлық іс-әрекеттің қорлық сақтаушылық және ғылыми-ақпараттық дамуын түсіндіру.

Жоспары

1.Мұражайлық іс - әрекеттің қорлық сақтаушылық және ғылыми-ақпараттық дамуы.

2.Экспозициялар жүйесінің дамуы.
Мұражайлық қор нақты мұражайдың тұжырымдамасына сай қалыптасады, коллекцияларды кешендеу жинақтың қалыптасу тарихын және қазіргі заманғы мұражайжүргізуді талап ететін түзетулерді, профильдік ғылымдарды және әлеуметтік-мәдени контексті есепке ала отырып жүргізіледі. Қорларды кешендеу тұжырымдамасы догматикалық құжат емес, оның қабылдануы бұл процесті ұзақ уақытқа қатаң мөлшерде шырмауы керек емес. Бұл, керсінше, қорлық іс-әрекет саласының өзін-өзі ұйымдастыруын жеделдетуге арналған эвристикалық жоба, катализатор.Мұражай қорлық кешендеу тұжырымдамасын сараптаулар, “өзін-өзі тану”,олардың рөлін және орнын түсінудің жаңа жолдарын табуға есептелген жоба ретінде жасалады. Мұражай қоры қарым-қатынастың барлық түрінің пәндік, мазмұндық, тақырыптық негізін көрсетеді. Қарым-қатынастық қызымет қазіргі мұражай үшін негізгі болып саналады. Кешендеу тұжырымдамасын жасаған кезде бірінші орында диалог (сұхбаттасу) кері байланыс, мұражайжүргізу рефлексиясы, бірізді анықтау, жинақтау, ғылыми өңдеу, мұражай заттарын жиннаққа енгізу, ақпарат көздерін ғылыми- ақпараттық жүйеге енгізу мәселелері тұрады.

Мұражайшілік ғылыми-ақпараттық жүйе қарым-қатынас айналымына қорларды , сонымен қатар, мұражай заттары туралы ақпаратты толығырақ енгізуге мүмкіндік береді, сонымен қатар мұражай кешенінің сапасын көтереді. Есепке алу және ғылыми түгендеу процесін компьютерлеу біріңғай есептеу алгоритмі түгендеу және мұражайлық заттарды ғылыми бейнелеу негізенде жүреді .

Бұл үлкен мәселені шешпейінше, мұражайдың даму жолдары және сапалық қайта құрулар туралы сөз таластар нәтижесіз болады. Мұражайлық рефлексия мұражайлық қорларды қалыптастыруға арналған. Тұтынушының мұражай коллекциясымен диалог деңгейінде қарым-қатынас жасау процесі әртүрлі интеративтік бағдарламаларға енгізу, әртүрлі жанрлық басылымдар осының барлығы “оқу” деңгейіне байланысты.

Сонымен, кешендеу мақсаты қарым-қатынас арнасы ретінде- анықтау, қабылдау, өңдеу, сұрыптау,жеткізу, қарым-қатынас субьектілеріне ақпарат жеткізу және диалог жүргізу.

Бұл сәтте кешендеудің негізгі, күшті ғылыми-ақпараттық жүйе тек қана өз қорларын ғана емес, үлкен көлемдегі мұражайлық хабарламалар орталығы.

Сонымен, қорларды кешендеу әртүрлі мәдени мәтіндерді таңдау және келесі оқуға жағдайлар жасау. Сондықтан кешендеу тұжырымдамасының негізгі таңдау мәселесі болып табылады.Таңдау мәселесі тікелей қоғамның мұражайға беретін бүгінгі әлеуметтік тапсырысымен байланысты. Әлеуметтік сауалнама қортындылары қоғам сау емес екендігін куәландырады. Өмір сүру деңгейінің төмендеуі, әлеуметтік енжарлық, рухани кедейліктің өсуі, өмірлік мақсаттардың жоғалуы- жалпы елге, аймақтарға тән көрініс жеке адамға деген көзқарас құрғақ іс-шаралар мен көрсеткіштерден маңыздырақ.

Кіші отанға деген құрмет, сүйіспеншілік, жеке бастың маңыздылығы,- бұның бәрі кез-келген коллекцияны кешендеу кезінде біз есте ұстауымыз керек.

Кешендеу кезінде есте ұстайтын нәрселердің бірі, қоғамдағы бағалылықты анықтау, өйткені мұражайлық қарым-қатынасты, әр-түрлі мәдениеттер өзара іс-әрекет институты.

Дәстүрлі емес, академиялық емес тақырып, публицистика, философиялық эсселер, көркем шығармалар жеткілікті мөлшерде күшті нәтиже беруі мүмкін. Кешендеуге толық құқылы мұражай қарым-қатынас қатысушы ретінде келушілер мен аймақ тұрғындарын кешендеуге қатыстыру жаңа және бұрынғы коллекцияларды үгіттеу негізінде жасалады. Бұл жұмыстарға жеке адамдар-коллекционерлер, өлкетанушылар, сонымен қатар басқа да қоғамдық ұйымдар өкілдері де қатыстырылды. Келушілерді мұражай материалдарын интерпретациалауға қатыстыру және де бір өзекті мәселеге арнайы материалдар қорын және экспозициялық-көрмелік сараптамалар алаңдары онда “мұражай серіктері”-оқушылар, жастар, зейнеткерлер- өздерінің көрмелер мен экспозициялар жасаудың өзіндік тәсілдерін жасап көруге мүмкіндік алады.

Мұражай өз жұмысын балалар аудиторияснда белсенді және қызықты жүргізе алады. Осы іс-әрекетті дамыту үшін кешендеу тұжырымдамасына жаңа қалыптасатын және бұрынғы қорларға интерактивті коллекциялар-типтік, илеу, “көпшілік” материалдарын “ойнауға”,жинау және құрастыру болатын енгізу. Біздіңше, негізсіз ұмыт қалған категория-зейнеткерлер. Бұл категория шындығында да өте белсенді, көп және ризашыл. Кешендеу тақырыбы, бұл жерде, әр түрлі болуы мүмкін-“Сағынудан”, мысалы “Қазіргі жастар үлкендердің көзімен”.

Сонымен қатар “Біз-қазіргі заман жастары коллекциясын жас буын өкілдеріне беруге болады. Соңғы кездегі конференциялар, көрмелер мұражай атаулары өз түйсіктерімен мұражайлардың осы бағытта жұмыс істей бастағанын растайды.

Өткен кезеңдегі қорларды сараптау мұражай коллекцияларының аз мөлшерде танылғанын және неғұрлым қазіргі заманғы интерпретациялауды қажет ететінін көрсетті. Мұражайдың иелігіндегі байлық неғұрлым терең, әрқилы көрсетілсе, соғұрлым кейінгі кешендеуді қызығырақ жоспарлауға болады. Бұл процесттер, сөз жоқ, бір-бірімен тығыз байланысты. Жоғарыда кешендеудің нағыз дәстүрлі емес бағыттары көрсетілді. Бірақ дәстүрлі немесе дәстүрлі емес кешендеу, барлығы қосылып аймақтық мәдени-ақпараттық ағымдарға кіретін қорлар жобасының тізбегін құрады. Ғылыми қызметкерлердің міндеті жеке адамның іс-әрекеті арқылы қорлардың тарихты көрсетуін және мәдениетін анықтау, кейіпкерді іздеу, өмірді қабылдау ерекшеліктерін, бейнелерді, кеңістік пен уақыт құрлысын сызу. Салыстыру, біріктіру сәті неғұрлым батырлық болса, біртұтас бейне терең әрі қызықты болады.

2.Экспозицияларды жүиесінің дамуы.

Экспозициялармен жұмыс бар экспозицияларды немесе жаңа іске асатын үлгілерді жетілдіру ғана емес. Әңгіме мұражай қарым-қатынасының бүкіл жүйесін және экспозиялық-көрмелік құрлымын өзгертуде болып тұр, оларды мұражай кешенінің келешектегі дамуы мен мәртебесіне жақындату.

Жаңа экспозицияны жасау тұжырымдамасын жасаған кезде әртүрлі міндеттерді шешуді жолға қою керек.

  1. Мұражай аймағындағы кеңестікті игеру.

  2. Аймақтық және қалалық бағыттағы мұражайларды қатар құру.

  3. Мұражайдың көрсетілімдік қызметін есепке алу және борынша қолдану.

  4. Өлкетанудың жаңа түсініктерін қалыптастыру, мыңжылдықта болып жатқан мәдениеттігі және қоғамдық санадағы өзгерістерді көрсету.

Айтылған міндеттердің әржобалығы міндетті түрде көпдеңгейлі экспозициялар жасау туралы ойға жетелейді, немесе әр түрлі типтегі мұражайлар жүйесін құру мұндай экспозициялар тек қана жедел және өзін-өзі дамыту алатын ғана емес, сонымен қатар, мәдениетке , табиғатқа және қоғамға алдын ала көзқарасты білдіретін болашақтың жобасы бола алады.

Экспозициялардың құрлымының күрделігі олардың иерархиясын, өзара байланысын және қызметтерін бөлісуді айқынды. Жекелеген экспозициялар қарым-қатынастың біртұтас жүесіне кіріп, өзара ақпараттар алмасады, оларды кеңітеді және толықтырады. Неғұрлым қолайлысы бірнеше экспозициялық белдеулерқұру, олардың бір орталықта жиналықталуы, немесе, керсінше, одан шығатын негізгі ғимаратты, мұражай кеңестін, қала ішілік және аймақтық мұражай обьектілерін қамту. Экспозициялар жүйесінде әр бөлім өзінің қызметін атқарады. Табиғат бөлімі аймақтың қалыптасу тарихын және, сол арқылы, басқа экспозициялардың фундаментін қалайды. “Археология”- өлкенің өсімдік және жануарлар әлемін көрсетеді.

“Этнография” бөліміне пайдалы қазбалар және өндірістік байлықтар кіреді.

Ең соңғы “Қазіргі заман” бөлімі өлкенің барлық табиғи ресурстарын пайдалануға сүйенеді.

Қарым-қатынастың антропологиялық тұжырымдамалары

табиғиғылымдық экспозицияларға да қатысты. Археологиялық экспозициялар жеке құрылымға, ерекше мұражайға, тек қана өлкенің ерекше ескерткіштеріне байланысты емес, сонымен қатар оның жалпы мұражай үшін маңызына қарай безендіріледі.

“Этнография” бөлімі ерекше түсіндіруге ие болды. Ол тарихтың көлемді бөлігін алады, этнографиялық арнада- шаруашылық дін және фольклор тарихы арқылы беріледі. Егер алдыңғы бөлімдерде басты назар табиғат және археология ескерткіштеріне аударылса, этнографиялық экспозицияларда қайта қалпына келтірілген жекелеген өндіріс кешендері, өлкені игеру және қоныстануға процесінің мінеземелері анықталады. Жекелеген тарихи тақырыптар мәдени тұжырымдарда аңыздық сипат алады. Бұл бірінші кезекте Қостанай қаласының өмірінің алғашқы кезеңіне-жартылай аңыздық кейіпкерлер кезеңіне-негізін салушылар, көтерісшілерге қатысты.

Тарихи этнографиядан кейін экспозицияда қазіргі кезең тұр. Ол да сол сияқты әлеуметтік және мәдени маңызда ашылады. Қазіргі заманғы мәдениет толық, бірақ бұрынғы мәдениет баспалдақтарын көрсету сызбасы бойынша көрсетіледі. Бұл жерде мәселе тек қана кеңестік құрылым қоғамдық өмірде және ұйымдық санадағы архайкалық белгілердің қайта өрлеуіне әкеліп соққандығында емес. Сонымен орталық мұражайлар бөлшектерінің әрқайсысы қайта жөндеу және құрылымдық модельдер, оны оқуды, танып білудің әдістерін кеңейтуге бағыталған. Экспозицияларды дамыту тұжырымдамасы, бұл ретте мәдениеттегі және табиғаттағы қарым-қатынас саласындағы процестерді ғылыми зерттеулер бағдарламасына жақындастырылды.

Бақылау сұрағы:

1.Ғылыми-ақпараттың дамуы қандай деңгейде?

2. Экспозициялар жүйесі қалай дамиды?

Әдебиеттер: Н-1,2 , қ-6,10,11
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Похожие:

Лекциялық материалдың мазмұны iconЛекциялық материалдың мазмұны
Типтік бағдарлама
Лекциялық материалдың мазмұны iconЛекциялық материалдың мазмұны
Пәннің жұмыс бағдарламасы
Лекциялық материалдың мазмұны iconЛекциялық материалдың мазмұны
Пәннің жұмыс бағдарламасы
Лекциялық материалдың мазмұны iconЛекциялық материалдың мазмұны
Пәннің жұмыс бағдарламасы
Лекциялық материалдың мазмұны iconМатериалдың аты Өлшеу саны Дана

Лекциялық материалдың мазмұны icon5В073000 Құрылыс материалдарын, бұйымдарын және конструкцияларын өндіру Элективті пәндер
Бағдарламаның қысқаша курсы: Материалдың сапалығын қамтамасыз ету, ұзаққа төзімділігі
Лекциялық материалдың мазмұны iconОқыту әдістері Осы әдісті материалдың қандай мазмұнында қолданады
Теориялық, практикалық білім қалыптастыруда және оқытудың басқа міндеттерін шешуге қолдану
Лекциялық материалдың мазмұны iconМазмұны кіріспе I жылдық жиынтық табысты есептеудегі салықтардың экономикалық мазмұны
Жылдық жиынтық табыс негізінде корпорациялық табыс салығының есептеу және төлеу тәртібі
Лекциялық материалдың мазмұны iconЛекциялық курс «Қылмыстық құқық»
Біріншісі – қылмыстық құқық ережелері, принциптері мен институттарын белгілеу арқылы қылмыс пен жазаны анықтайды
Лекциялық материалдың мазмұны iconӘдістемелік нұСҚаулар
Материалдың жылуөткізгіштік коэффициентің цилиндірлік қабат әдісі арқылы анықтау зертханалық жұмысына «Жылумаңызалмасу» тәртібі бойынша...
Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012-2019
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница