Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы




НазваниеҚазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
страница3/9
Дата конвертации30.05.2013
Размер1.12 Mb.
ТипДокументы
1   2   3   4   5   6   7   8   9


Бұдан, қосарлап салыстырғанды дауыс беру кезінде I норма II нормадан артығырақ болады (ол бір дауысқа 3<1 қарсы екі дауыс 1>2, 2>3 алады, себебі оны индивидтер А және В артық санайды, тек индивид Б ғана екінші норманы біріншісінен артық санайды), II норма – III нормадан.
3.3 Келісім экономикасы:

Институционалды ортаның біртекті болмауының рөлі.

Бұл бағыттың өткілдері неоклассикалық нарықта трансакциялық шығындар болмайды деген тезиспен келіседі. Олар (неоклассикалық нарық-келісім нарығы – ешқашан вакуумге өмір сүрмей өзге индустриалды, азаматтық,дәстүрлік, қоғамдық пікір, шығармашылық әрекет және экологиялық) келісімдермен әрекеттеуі нәтижесінде пайда болады. Түрлі нормаларының үйлесуі фактілі экономикалық агенттердің күнделікті өмірінің елеулң бқлігі келісімдер шектесуіне орналасады, сондықтан олар белгілі б.р. келісімнің нормаларымен реттеле алмайды. Бұл көзқарас бойынша трансакциялық шығындар тікелей қарама-қайшы нормалар талаптарының келісім шығындары болып табылып, және олар әрекет күрделенген сайын, яғни онда әртүрлі келісімдер элементтері пайда болған сайын пайда болады. Мысалы, біз көріп отырғандай әрбір келісім индивидтердің өз әрекетін координациялау процесінде қолданатын ерекше ақпарат көзімен сипатталады. Ақпараттың нарықтық көзінің рөлін баға, индустриалды техникалық стандарттар және т.б. атқарады. Бірнеше ақпарат жүйелері өзара әрекет еткен кезде ақпараттың ассиметриясы пайда болады. Мысалы, контрагенттердің бірі ақпарат көзі ретінде бағаға бағытталады, ал өзге басқа (дәстүрлі ақпараткөзі) сатушы репутациясына бағытталады.

3.4 Келісімдер түрлері

Индивидтердің әр түрлі салалардағы қызметін реттейтін келісімдердің жеті түрі бар. Әр индивид күнделікті өмірде барлық жеті саланың шеңберінде әрекет ете алады. Кез келген нарық нарықтық (классикалық нарық), дәстүрлі (жергілікті нарық, ярмарка) келісімдер арқылы немесе қоғамдық көзқарастар туралы келісім (қор нарығы) негізінде ұйымдаса алады.

3.5 Келісімдер ара қатынастары.

Институттардың табиғи эволюциялық нәтижелерінің маңыздылығының жалаң еместігіне көз жеткізетін мысалдар жеткілікті. Бір жағынан әдет-ғұрып қалыптасуының ұстанымы, немесе ауқымды мағыналы жағдаяты жалпы құқық негізінде жатыр. Тек Англия мен оның отаршылары ең азшығын трансакционалды экономикалық байланыстың әсерін қамтамасыз етуде (бір келісімді есептегенде) құқықтық жүйе құралды. Екінші жағынан, институционалдық дамудың тұйықтық нұсқасы Испания, Португалия және Латиноамерикандық елдердің тарихи тәжірибесі көрсеткендей, құқықтық жүйесі меркантилизм әдет ғұрып бейнелейтін өзіндік өрлеуі шексіз ұзақ болуы мүмкін.

Қорытындылар. Меркантилизмнің құқықта бекітілген шамасы тек қысқа мерзімді уақытта өнімнің көмегінсіз пайда табу бағытына ықпал етеді. (Жай утилитаризм шамасы және пайдаіздеу). Эде Сотоның айтуынша «перуандық қоғам бөлектенген келісімдерге негізделген құқықтық жүйелерден зардап шегеді.
Негізгі әдебиет

  1. Капелюшников Р. Экономическая теория прав собственности. М.: ИМЭМО, 1990. С. 3-9.

  2. Маркс К. Соч. 2-е изд. Т. 23. Гл. 10-13, 24.

  3. Норт Д. Институты и экономический рост: историческое введение//THESIS. 1993. Т. 1. № 2.

  4. Саймон Г. Рациональность как процесс и как продукт мышления //THESIS. 1993. Т. 1. № 3.

Қосымша әдебиет

  1. Eggertsson T. Economic Behavior and Institutions. Cambridge: Cambridge University Press, 1990. P. 3-13.

  2. Гэлбрейт Дж.К. Экономические теории и цели общества. М.: Прогресс, 1976.

  3. Автономов В.С. Модель человека в экономической науке. СПб.: Экономическая школа, 1998.

  4. Олейник А. В поисках институциональной теории переходного общества //Вопросы экономики. 1997. № 10.

  5. Вайзе П. Homo economicus и homo sociologicus: монстры социальных наук//THESIS. 1993. Т. 1. № 2. С. 115-130.

  6. Тевено Л. Рациональность или социальные нормы: преодоленное противоречие?/ Право и экономика. М.: Изд-во ГУ-ВШЭ, 199.

  7. Эльстер Ю. Социальные нормы и экономическая теория//THESIS. 1993. Т. 1. № 3.С. 73-91.

  8. Яковлев А. Социология экономической преступности. М.: Наука, 1988. С. 53-89.

  9. Вайзе П. Homo economicus и homo sociologicus: монстры социальных наук//THESIS. 1993. Т. 1. № 2. С. 115-130.

  10. Тевено Л. Рациональность или социальные нормы: преодоленное противоречие?/ Право и экономика. М.: Изд-во ГУ-ВШЭ, 199.

  11. Эльстер Ю. Социальные нормы и экономическая теория//THESIS. 1993. Т. 1. № 3.С. 73-91.

  12. Яковлев А. Социология экономической преступности. М.: Наука, 1988. С. 53-89.


7 Лекция.

  1. ТАҚЫРЫП. РАЦИОНАЛДЫҚ МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚТЫҚ НОРМА РЕТІНДЕ (1 с)




  1. Рационалды мінез-құлық моделі және М. Вебер бойынша мінез-құлық типтері.

  2. Әлеуметтік аргумент: рационалдықтың экзогенді сипаты.

  3. Толық емес рационалдық теориясы: рационалдық таңдаудың когнититивті шектеулері.

  4. Процедура түсінілген рационалдық

    1. Рационалдық мінез-құлық моделі және М. Вебер бойынша мінез-құлық типтері (1 с)

Мінез-құлық нормасына бағытталған моделі мен рационалды таңдау моделі бір-біріне қарсы тұрмайды-өткен тақырыптың басты қорытындысы осындай болгаң. Оның үстіне нормаларды ұстану рационалды таңдаудың алға шартын кұрайды: Бірақ кері тезистің негізділігі осы кезге дейін біздің талдауымыздың сыртында қалды: рационалды таңдау процедурасының өзі мінез-құлық нормасы болып табылама? Мысалы, индивид А-ға индивид В-нің рационалды екенін білу, оған индивид В-мен өзара әрекет жасауы өз мақсаттарына жетуге комектесеме ме?

Қойылған сұрақтарға жауап іздеу үшін М. Вебердің әлеуметтік әрекет типологиясына сүйенеміз. Ол мінез-құлықтың төрт «идеалды типтін айырып көрсетті».

  • Мақсат рационалды мінез-құлық, қойылған мақсатқа жету үшін шарттары мен құралды ақылмен пайдалану.

  • Құндық-рационалдық мінез құлық, сырттап берілген мақсаттарға жету үшін шартармен мен құралдарды пайдалагу. Мақсаттар қою жағдайы .... құндылыққа сеніммен анықталады (діни, эстетикалық, идеалогиялық).

  • Дәстүрлі мінез құлық, мақсаттармен құралдар сыртан берілген, олар дәстүрлі сипатқа ие. Мінез-құлықтың негізде ұзақ әдет мен салт жатады.

  • Аффективтік мінез-құлық мақсаттары мен құралдар бөліп көрсетілмейді.


4.2 Әлеуметтік аргумент рационалдықтық экзогенді сипаты

Әлеуметтанушы Альфред Щюц рационалдықты адамдардың нарықтағы қүнделікті мінез-құлқының контекстінде қарастыруы. Ол рационалдық принциптері индивиттердің өздерінің әрекеттерін өзара интерпритация жасау негінде жатауы дегендермен келіседі. Сонымен, рационалды өзара әрекет, қоршаушылар әрекеттерін индивиттер рационалды интерпритация жасайды және оған рационалды кері әсер етеді деп болжайды. Бірақ рационалды өзара әрекет әлеуметтік біртекті индивиттер ұйымдастырған, өздерінің сипаттары бойынша Homo oeco- nomicuske жақын топтары шеңберінде ғана мүмкін. Күнделікті өмірде, сонымен бірге нарықтық мәмілелер кезінде, өзара әрекетке қатысушылар арасында біртектілікке қол жеткізу сирек болады, және олар өздерінің әрекеттерін келісудің басқа тәсідерді іздеулері керек.
4.3. Толық емес рационалдылық теориясы: рационалды таңдаудың когнитивтік шектеулері.

Біз Г. Саймонның толық емес рационалдылық теориясын және оның жетілген калькулятор ретінде Homo ecohomicus моделін сынауын еске алдық. Бұл теорияның жақтастарының рационалды таңдау моделімен келіспеушілігі рационалды мінез-құлықтың алты баламаны интерпритациясын дамыту жолымен іске асырылады. Интерптритацияның әр түрлі рационалды мінез-құлық мүмкін болып қалатын жағдайда анық тұрнырымдауға мүмкіндін береді.39

Рационалды таңдау моделінің шектеулеріне акцент жасау Вебер бойынша төрт идеалды таңдаудың ара қатынасына басқаша қарауға мүмкіндік береді. Оны континиум ретінде келтіруге болды, бұл жағдайда мінез-құлық типі екі өзгермелі қөрсеткіштің функциясы болды: когнитивтік шектеулердің қаттылық дәрежесі және шешім қабылдау үшін пайдаланылатын ақпараттың толықтық дәрежесі. Пайдаланылатын ақпарат көлемі оны іздеу шығындарымен байланысты екендігін ескерейік. Сонан кейін әңгіме когнитивтік шектеулер және ақпараттарды іздеу шығындарының көлемі туралы болып отыр (сурет 4.1.)

Аффективтік мінез-құлықтан мақсат рационалдылыққа көшімен бірге шешім қабылдау процедурасы назарға алынатын ақпарат көлемінің артуы, оны өңдеуді жетілдіру есебінен қиылдайды. Бұл жағдайда әңгіме сондық айырмашылықта ғна емес: ақпарат біртекті болмайды, ал оны өңдеу процедурасы өзіне көптеген әлементтер кіргізеді


    1. Процедура түсінілген рационалдылық


Шешім қабылдаудың әр түрлі моделдерін графиктін интертпритация жасау рационалды таңдау қамтамасыз етудегі процедура ойнайтын ролі көруге мүмкіндік береді. Индивид неғұрлым рационалды болса , соғұрлым процедура күрделік, факторлар қөп және соғанс әйкес ақпараттар назарға алынуы тиіс.Керісінше, толық емес рационалдылық индивиттерге шешім қабылдау процесінден қарапайым алгоритмдерді орындауды қажет етеді. Процедураны оңайлату соңғы нәтижеге әсер етеді. Егер толық рационалдылық жағдайында нәтиже оңтайлы және жалғыз болса, онда толық емес рационалдылық жағдайында соңғы нәтиже шешім қабылдау аллгоритмінен байланысты бола бастайды. Күрделілігі дәрежесі бойынша айырмашылығы бар көтегеп алгоритмдерге көптеген мүмкін болған нәтижелер сәйкес келеді. Процедуралық рационалдылық түсінігінің мәні осында: бұл термин соғңы нәтиженің шешім қабылдаудың таңдап алынған процедурасына байланыстылығын көрсетеді.

Сонымен, нарықтағы тепе теңдіктің жалғыздығы туралы тезиске сұрақ туындайды, себебі жеке шешім қабылдау деңгейінде де бір ізді шешім болмайды. Процедкураның маңыздылығы экономикалық өзара әрекеттің моделдеу ақпараттың қайта қарнуды талап етеді. Маржинализм постулаттарына негізделген неоклассиканың математикалық аппараты, толық емес рационалды индивиттердің өзара әрекеті нәтижесінде қалыптасатын жағдайларды талдау үшін жеткіліксіз. Мысалы, максималды ақпараттық шектеулермен сипатталатын тапшылық экономикасындағы өзара әрекеттерді талдау үшің, Я. Корнай дәстүрлі пай далық функциясы және сұрақ-ұсынысы қисығы емес, графтар теориясы негізінде құрылған сондай жеке басқадай жағдайларды шешім қабылдау алгоритм пайдалануды ұсынады. Мысалы, кәсіпорынның материалдарды сатып алу алгоритміөндірісті ресурстардың жалпы және шектеулі өнімі графигімен еш қандай ортақтығы жоқ.

Қорытындылар. Сонымен, толық емес рационалдылық теориясы рационалдылықты норма ретінде біздің түсінуімізді келесідей қайта қарауымызға мүмкіндік береді. Біріншіден, рационалдылық дәрежесі шешім қабылдау процедурасымен байланысты. Мысалы, оқиғаның ықтималдылығын оның «өнімділіктігі » арқылы бағалау, индивитің өзі үшін міндетті шешуін жеңілдететін процедурасының мысалы болып табылады. Екіншіден, шешім қабылдаудың көптеген процедурасымен барлығы біздің келісімдер экономикаы тәсілінде ашық көрінген «рационалдылықтың» көптігі идеясына кері алып келеді. Сондықтан рационалджылықты мінез-құлық нормасы ретінде сипаттау үшін «негізделген (raiconadle) әрекет» терминін қолдану орынды. Соның арқасында талдасуда акцент процедураға және әрекетті негіздеу тәсіліне ауысады. Бұнда толық рационалдылық мүмкін болған барлық процедулалар мен өзара интерретация тәсілдері мен қатар тен шектеулі жағдай болып табылады.
Негізгі әдебиет

  1. Бьюкенен Дж. Конституция экономической политики/Избранные труды. Серия «Нобелевские лауреаты по экономике». М.: Таурус Альфа, 1997. С. 15-30.

  2. Норт Д. Институты, институциональные изменения и функционирование экономики. М., 1997. Гл. 5, 6.

  3. Нуреев Р. Джеймс Бьюкенен и теория общественного выбора/Бьюкенен Дж. Избранные труда. С. 445-482.

  4. Радаев Вад. Экономическая социология. Курс лекций. М.: Аспект Пресс, 1997. С. 64-79.

  5. Тевено Л. Множественность способов координации: равновесие и рациональность в сложном мире//Вопросы экономики. 1997. № 10. С. 69-84.

Қосымша әдебиет

  1. Вайзе П. Homo economicus и homo sociologicus: монстры социальных наук//THESIS. 1993. Т. 1. № 2. С. 115-130.

  2. Тевено Л. Рациональность или социальные нормы: преодоленное противоречие?/ Право и экономика. М.: Изд-во ГУ-ВШЭ, 199.

  3. Эльстер Ю. Социальные нормы и экономическая теория//THESIS. 1993. Т. 1. № 3.С. 73-91.

  4. Яковлев А. Социология экономической преступности. М.: Наука, 1988. С. 53-89.

8 Лекция

5ТАҚЫРЫП. МЕНШІК Қ¦ҚЫҚТАРЫН ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУ (1 c)


  1. Меншік құқықтарының ерекшелігіне әдістемелер.

  2. Меншік құқығы – заңдылықтар шоғыры.

  3. Қазіргі қалыпта шаруашылық жүргізудегі заңдылықтар шоғырының қиын комбинациялары.




    1. Меншік құқықтарының ерекшелігіне әдістемелер.

Меншік құқықтарының қалыптаса бастауы немесе ерекшелігі қалай құрылады. Әр құқықтық дәстүр,оларды мамандар он деп санайды, өз нұсқасын болжайды. Романо – германдық құқықтық отбасы, жалпы құқық, мұсылмандық құқық, қытай құқығы, африкалық құқық, ақырғы уақытқа дейін социалистік құқық – меншік құқығына және оның анықталу процедурасына ерекше көзқараспен сипатталады. Бірақ нарықтық принцптер көзқаарсы бойынша экономикалық агенттер арасындығы байланыста ерекше орынды екі құқықтық дәстүр алады – жалпы және азаматтық құқық, немесе романо – германдық құқық. Дәл осы құқықтық дәстүрлер Еуропалық мемлекеттерде нарықтың пайда болуына түрткі болды, жалпы құқық – Ұлыбритания мен оның колонияларында, АҚШ – ты қоса, Романо – германдық құқық – контингенттік Еуропа елдерінде. Екі дәстүр арасында елеулі, маңызды айырмашылықтар бар.

5.2. Меншік құқығы – заңдылықтар шоғыры.

Жалпы құқық заңдылықтардың күрделі шоғыры секілді меншік концепцияларынан шығады және де бір ресурстың құқықтары әртүрлі адамдарда болуы мүмкін. Меншік құқығы толығымен спецификацияланды, яғни әр құқықта өзінің иесі бар, ал оған деген басқа субъектілердің мүмкіндіктері шектелген. Бұл қандай құқықтар? А. Оноренің ( ағылшын юристі) заңдылықтар (құқықтар) шоғырына берген анықтамасына тоқталайық.

Меншік иесінің құқықтары.

  • Билік ету құқығы, бұл меншікке билік ету тікелей немесе агенттер арқылы

  • Пайдалану құқығы, яғни заттарды пайдалану

  • Иемлену құқығы немесе табыс құқығы

  • Қалдық құнға (бағаға) құқық-затты өзгертуге, жоюға деген құқық

  • Экспроприациядан сақтайтын, қауіпсіздік құқығы

  • Мұраға қалдыру құқығы

  • Мерзімсіздік құқығы

  • Зиянды пайдалануға тыйым салу құқығы

  • Жазалау түріндегі жауапкершілік құқығы

  • Қалдық сипаты


5.3. Қазіргі қалыпта шаруашылық жүргізудегі заңдылықтар шобырынан күрделі комбинациялар.

Трастық басқару кезінде лизингте, франчайзингте және басқа қазіргі коммерциялық әрекеттерді жүргізу кезінде күрделі конфигурация туады. Мүлікті трастық басқаруды толық қарастырайық. Жалпы құқықта траст дегеніміз күрделі система, онда траст құрушы (settlor) өзінің құқықтарын басқарушыға (trustee) береді. Ол үшінші адамның пайдасына жұмыс істейді. Траст қатынастарына әрбір қатысушы меншік құқытарының иесі болып саналады. Олардың ешқайсысы барлық құқытар шобірінің иесі бола алмайды. Олардың әрқайсысы - тек бір бөлігінің ғана иесі. Траст құрушы мен басқарушы арасындағы қатынастары үлкен сенім арқасында құрылады. Тек әділеттілік арқылы ғана басқарушыны тесеруге болады.

Азаматтық құқықтар трастық басқарудың тікелей аналогы жоқ. Шарт бойынша меншікке иелік ету құқықығы басқарушының құқығы бола алмайды. Басқаша айтқанда траст құрушы адам меншік иесі болып қала береді. Сондықтан басқарушының құқықтарын қорғау мәселесі туады. Мүмкін себепте шығар, Ресейде ақша ресурстарды, (сенімді) бағалық қағаздарды, жылжымайтын мүлікті сенім арқылы басқару көп таралмаған.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Похожие:

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
ОӘК Қазақ инженерлік- техникалық академиясының оқу- әдістемелік комиссиясымен мақұлданған
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
ОӘК Қазақ инженерлік- техникалық академиясының оқу- әдістемелік комиссиясымен мақұлданған
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
ОӘК Қазақ инженерлік- техникалық академиясының оқу- әдістемелік комиссиясымен мақұлданған
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
ОӘК Қазақ инженерлік- техникалық академиясының оқу- әдістемелік комиссиясымен мақұлданған
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі қазақ инженерлік-техникалық академиясы «БАҒалау және бизнес» кафедрасы
«050908 Бағалау» мамандықтарына Мемлекеттік Білім Стандарттарына сәйкес және Білім және Ғылым Министрлігі жанындағы 06. 06. 2006...
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі Қазақ инженерлік – техникалық Академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
«Бағалау және бизнес» кафедрасының аға оқытушысы, Жуматаева Бақытжамал Әшімқызы
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
Бұл бағдарлама «Маркетинг» пәнін оқитын экономикалық мамандықтардың студенттері үшін бастапқы бастауышы болып табылады
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
СОӨЖ және сож тапсырмалар жүйесінің мақсаты, білімді жетілдіру және нақты талдау жасау, тариха және қазіргі кездегі жағдайларды,...
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі Қазақ инженерлік – техникалық Академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
Жуматаева Бақытжамал Әшімқызы, аға оқытушы, «Құрылыстағы бухгалтерлік есеп» пәнінен оқу-әдістемелік кешен
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Қазақ инженерлік-техникалық академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы iconҚазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі Қазақ инженерлік – техникалық Академиясы «Бағалау және бизнес» кафедрасы
«Жерді бағалау және жер кадастры» оқу-әдістемелік кешен оқу жоспары мен пәннің талаптарына сәйкес құрастырылған және пәнді оқып білуге...
Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012-2017
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница