Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы




НазваниеСолтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы
страница1/6
Дата конвертации13.06.2013
Размер0.65 Mb.
ТипДокументы
  1   2   3   4   5   6


СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ

ТІЛДЕРДІ ДАМЫТУ ЖӨНІНДЕГІ БАСҚАРМАСЫ

Көлік саласы қызметкерлеріне және жолаушыларға арналған

орысша-қазақша тілашар
Русско-казахский разговорник

для работников

транспорта и пассажиров

ПЕТРОПАВЛ ҚАЛАСЫ

2007 жыл

Тілашарды Солтүстік Қазақстан облысының Тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы әзірлеп, басып шығарды. Со

Редакция алқасы:

Р.Н.Жолдыбаева (жалпы редакциясын басқарған)

К.Қ.Оспанов


Құрастырушылар:

О.Ғ.Сеңкібаева

Б.М.Нұрахметова

К.Ө.Тоқжанова

М.Ғ.Тоқжанов
Пікір жазған:

М.Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан Мемлекеттік университеті жанындағы Тіл және әдебиет институтының директоры, филология ғылымдарының кандидаты Ж.С.Таласпаева

ік Қазақстан облысы әкімдігінің ұсынысы бойынша шығарылды.


Ересектерге арналған «Қазақ тілі» оқулығына қосымша жинақ көлік саласы қызметкерлері мен жолаушылар арасында ауызекі сөйлеу тілінде қарым-қатынас жасауға арналған. Тілашарда ауызекі сөйлеу тілін дамыту үшін қажетті деп танылған үлгілер берілген. Олар тақырыптық тарауларға топтастырылған. Тілашар жұмыс бабында, іскерлік байланыста көмек береді.

Қазақ алфавиті


А а

Ә ә

Б б

В в

Г г

Ғ ғ

Д д

Е е

Ё ё

Ж ж

З з

И и

Й й

К к

Қ қ

Л л

М м

Н н

ң

О о

Ө ө

П п

Р р

С с

Т т

У у

Ұ ұ

Ү ү

Ф ф

Х х

һ

Ц ц

Ч ч

Ш ш

Щ щ

Ъ ъ

Ы ы

І і

Ь ь

Э э

Ю ю

Я я


Мемлекеттік тілде сөйлеу - біздің азаматтық парызымыз

I. Күнделікті өмірде
Сәлемдесу (Приветствие)

X
күнтізбе

бүгін - сегодня

дүйсенбі -

понедельник














<

Дауысты дыбыстар (Гласные звуки)
Дауысты дыбыстар – а, ә, о, ө, е, ұ, ү, у, і, и, ы, ю, я.
Қазақ тіліне тән дауыстылар - ә, ө, ү, ұ, і.

В казахском языке гласные звуки делятся на твердые и мягкие. Они составляют пары по твердости и мягкости, лишь один гласный звук е пары не имеет.
Дауысты



- - -

, , ,




- .
дыбыстары – парные гласные звуки. Звук «А» соответствует по произношению русскому звуку «А». Употребляется в твердых словах и встречается во всех слогах слова.

Звук «Ә» употребляется в мягких словах, в первых слогах слова. При произношении звука «ә» кончик языка нужно прижать к передним, нижним зубам (язык продвинуть вперед), а среднюю часть спинки языка слегка приподнять к твердому небу. А при произношении звука «А» язычок назад, твердо произносим. Обратите внимание, как меняется смысл слова при неправильном произношении звуков «А»и «Ә»:

алу, ал – взять, бери, возьми әл – сила, мощь

апару, апар – отнести, отнеси әкелу, әкел – принести, принеси

бару, бар – идти, иди әперу, әпер – подать, подай

сат–продай сәт –удача

ар– честь әр –каждый

G Исключение составляет случай, когда гласный «А» между Ш-Ж, Ш-Ш, Ш-Й произносится мягко (шәш, жәй, жәйлау, шәй), а пишется: шаш, жай, жайлау, шай.

& Әдебиет (литература), әдемі (красивый), әже (бабушка), әке (отец), әдет-ғұрып (обычай), әңгіме (беседа, рассказ), жәрдем (помощь).
<



дыбыстары. «Ы» - твердый гласный звук. Он произносится бегло и твердо и не соответствует русскому звуку «Ы», а пишется так же, как в русском языке. При произношении звуков Ы - І губы чуть растягиваются, а язык приподнят к небу, звук і - язык продвинут вперед, прижать к передним, нижним зубам, звук ы - язычок назад, твердо произносим. Оба – призвуки, которые слышатся между двумя согласными звуками в одном слоге и придают слову мягкость (І) и твердость (Ы). Оба звука встречаются во всех позициях в слове.

Ыдыс - посуда, жыл - год, оқы - читай.

Іс - дело, бір - один, екі - два, білім - знание.

дыбыстары. Ұ – твердый, узкий, губной гласный звук, произносится кратко.
Ұжым - коллектив, жұма - пятница, ұл - сын, ұлы - великий, бұл - это, мұғалім - учитель.
Ү – мягкий, узкий, губной гласный звук, произносится кратко.

Үш - три, гүл - цветок, Үкімет - Правительство, жүз - сто, күн - день, түн - ночь.

При произношении звуков губы округлены, вытянуты, язык оттянув назад произносим звук Ұ, (прозносится гортанно), продвинув вперед произносим звук Ү.

дыбыстары. В казахском языке звук О – широкий, губной, твердый гласный. Он всегда произносится как русское ударное – О. Обратите внимание, как меняется смысл слов при неправильном произношении:
Оспан – мужское имя аспан – небо

Орман – лес арман – мечта

Ойна – играй айна – зеркало

Отан – Родина, отечество атан – верблюд (самец)


Звук Ө - широкий губной мягкий гласный, при произношении губы округляются и сильно вытягиваются вперед, а рот раскрывается узко. Обратите внимание, как меняется смысл слов при неправильном произношении этих звуков:
От – огонь өт – проходи, желчь

Бол – будь бөл – дели, раздели

Соз – тяни сөз – слово





Т
күнтізбе

бүгін - сегодня

сейсенбі -

вторник
анысу
(Знакомство)

X

Сен Ты (простая форма) СізВы (вежливая форма)


Менің атым ...




Мое имя...

Менің есімім ...




Меня зовут...

Менің аты-жөнім...




Мое имя, отчество…

Сенің атың кім?




Как тебя зовут?

Сіздің аты-жөніңіз кім?




Как Ваше имя, отчество?

Сіздің атыңыз кім?




Как Ваше имя?

Сен қайда тұрасың?




Где ты живешь?

Сіз қайда тұрасыз?




Где Вы живете?

Сен қайда оқисың?




Где ты учишься?

Сіз қайда оқисыз?




Где Вы учитесь?

Сіз қайда жұмыс істейсіз?




Где Вы работаете?

Кім болып жұмыс істейсіз?




Кем Вы работаете?




Мен - я

сен – ты

сіз – вы

ол – Он, она

біз - мы

Сендер – ВЫ

сіздер - вы

олар - они

Менің – мой (-ая, -ое)

сенің – твой (-ая, -ое)

сіздің – ваш(а)

оның – его, ее


Тәуелдік жалғау (Притяжательная форма окончаний)

1 жақ

2 жақ

3 жақ

есім+ім.

Менің қалам+ым.

қала+м.

есім+ің

Сенің қалам+ың.

қала+ң.
есім+іңіз.

Сіздің қалам+ыңыз.

қала+ңыз.

есім+і.

Оның қалам+ы.

қала+сы.

көрші+сі.

Менің үйім (мой дом), сенің есімің (твое имя), сіздің аты-жөніңіз (ваше фамилия, имя, отчество), оның баласы (его, ее ребенок).

&

Танысу
Танысу кез-келген адамның мәдениетін анықтайды. «Әр адам - өз мәдениетінің елшісі», - дейді М.Әуезов. Ұлы жазушы айтқандай, бізге қонақта, жолсапарда, мәдени орындарда немесе басқа да жағдайларда танысуға тура келеді, сондай сәттерде өз мәдениетіңіздің биігінен көріне білсеңіз қандай жарасымды.
— Вам представляют своих знакомых. Как бы Вы представились в ответ?


  • Танысып қойыңыз. Мынау - Қанат.

  • Өте қуаныштымын. Менің есімім - Арман. Мен Қанаттың әріптесімін.

Рад(-а) с вами познакомиться!

Танысқаныма қуаныштымын!

Познакомьтесь, пожалуйста!

Танысып қойыңыздар!

Мы из Петропавловска.

Біз Петропавлдан келдік.

Я впервые в вашем городе.

Сіздің қалаға алғаш рет келіп тұрмын.


Я приехал(а) в составе торговой делегации.

Мен сауда өкілі ретінде келдім.

Вы не знакомы?

Сіздер таныс емессіздер ме?

Позвольте представить, менеджер нашего магазина … .

Танысып қойыңыздар, дүкеннің менеджері … .

Позвольте представить, постоянный клиент магазина … .

Танысып қойыңыздар, дүкеннің тұрақты клиенті … .

Познакомьтесь, пожалуйста. Это мой друг Бакытжан.

Танысып қойыңыздар. Бұл – менің досым Бақытжан.

Познакомьтесь, пожалуйста. Это мой сын – Арман.

Танысып қойыңыздар. Бұл – менің ұлым Арман.

Познакомьтесь, пожалуйста. Это мой коллега ... .

Танысып қойыңыздар. Бұл – менің әріптесім ... .

Я женат ...

- холост;

- замужем;

- не замужем.

Мен үйленгенмін ...

- бойдақпын;

- тұрмыстамын;

- күйеуге шықпағанмын.



<

Дауыссыз дыбыстар (Согласные звуки)


Ұяң (звонкие)

Үнді (сонорные)

Қатаң (глухие)

Б,В, Г, Ғ, Д, Ж, З

Л, М, Н, Ң, Р, Й, У

К, Қ, С, Т, П, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Һ






Қазақ тіліне тән дауыссыз дыбыстар

Дауыссыз дыбыс Ң – носовой, смычный заднеязычный звук. При произношении этого звука язык остается в полном покое, а мягкое небо опускается. Поток воздуха идет через носовую полость. В зависимости от произношения звуков н и ң меняется значение слов.
Он – десять, сен – ты, мен – я.

Оң – правый, сең – льдинка, мең – родинка.


күнтізбе

бүгін - сегодня

сәрсенбі -

среда
  1   2   3   4   5   6

Похожие:

Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconШығыс Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының
«Шығыс Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы» мемлекеттік мекемесінің 2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық...
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconШығыс Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының 2006 жылғы 3 тоқсандағы жұмысы туралы АҚпарат
Жылғы 11 шілдедегі №151-i қазақстан Республикасының “Қазақстан Республикасындағы Тіл туралы” Заңын орындау мақсатымен Шығыс қазақстан...
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconШығыс Қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының бастығы А. Шаймардановтың облыс әкімдігінің отырысына қарауға енгізілген «Қала және аудан әкімдіктерінің «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы»
«Қала және аудан әкімдіктерінің «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасының Заңы мен «Тілдерді дамыту мен...
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconШығыс Қазақстан облысы тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының бастығы Айдын Жомартұлы Шаймардановтың «Аумақтағы тіл саясаты» атты республикалық семинар-кеңестегі баяндамасы
Шығыс Қазақстан облысы тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының бастығы Айдын Жомартұлы Шаймардановтың «Аумақтағы тіл саясаты»
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconМӘШҺҮР – ЖҮсіптің лингвистикалық КӨЗҚарастары оқу құралы Павлодар Кереку
Ш. Т. Жұмаділова – Павлодар облысының білім беру басқармасы, Тілдерді дамыту бөлімінің бастығы. Ы. Алтынсарин атындағы сыйлықтың...
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconШығыс Қазақстан облысы тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының 2010 жылы атқарған жұмыстары туралы АҚпарат
Жылғы қызметі Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын және Елбасының 2010 жылғы 29 қаңтардағы...
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconҚызылорда облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасының стратегиялық жоспарының жүзеге асырылуы бойынша жедел есеп
Мақсатты индикаторлардың, мақсаттардың, міндеттердің, шаралардың және көрсеткіштердің қорытынды жетістіктері
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconҚазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі 2011 2013 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын бекіту туралы
«Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы» Қазақстан...
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconҚазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 29 шілдедегі №878 Қаулысы «Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы»
Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011 2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі 2011 2013...
Солтүстік қазақстан облысының тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы iconАқтөбе облыстық тілдерді дамыту басқармасы
«Ақтөбе облысындағы тілдік ахуал: облыс тұрғындарының тілдерді меңгеруі және тілдік мәдениетінің деңгейі» тақырыбындағы әлеуметтік-лингвистикалық...
Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012-2017
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница