Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған




НазваниеЖ.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған
страница8/9
Дата конвертации10.11.2012
Размер1.29 Mb.
ТипДокументы
1   2   3   4   5   6   7   8   9

7. Мәтінді оқы.




ШАҒЫН ЖИНАҚТЫ БАСТАУЫШ МЕКТЕПТЕ «ЕСЕП ЖӘНЕ ОНЫ ШЕШУ КЕЗЕҢДЕРІ» ТАҚЫРЫБЫН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ (слайдтар түрінде)

1. Есеп дегеніміз мынандай мәнді белгілері бар математикалық жаттығудың ерекше түрі:

  1. Есеп мәтінмен беріледі.

  2. Сол мәтінде өмірдегі нақты жағдаят сипатталады.

  3. Есептің сұрағы болады.

  4. Сол сұраққа жауап беру үшін арифметикалық амал орындалады.

2.Есептің түрлері

Е
Жай есеп
септің екі түрі болады.


Есеп


Құрама есеп

Жай есептің түрлері:

І.Арифметикалық амалдардың мән-мағынасын ашуға арналған жай есептер

ІІ. Амал қатынастарының мән-мағынасын ашуға арналған жай есептер

ІІІ. Амал компоненттері мен нәтижелері арасындағы байланысқа негізделген жай есептер

ІҮ. “Үлес және бөлшек” ұғымдарымен байланысты жай есептер

Ү. Пропорционал шамалар арасындағы тәуелділікке негізделген жай есептер

3. 1-сыныпта қарастырылатын есеп түрлері

  • Қосындыны табуға арналған жай есеп

  • Қалдықты табуға арналған жай есеп

  • Бірнеше бірлікке артық санды табуға арналған жай есеп

Шаршы – 4 ¢¢¢¢

Дөңгелек – ? 3-еуі артық Сонша және тағы 3-еу

  • Бірнеше бірлікке кем санды табуға арналған жай есеп

Қарындаш – 8 ●●●●●●●●

Қалам – ? 3-еуі кем сонша болуға 3-еуі жетпейді

  • Сандарды айырмалық салыстыруға арналған жай есеп

Дөңгелек – 5 ? артық ˜˜˜˜˜ ? артық

Шаршы – 3 ¢¢¢

4. 2-сыныпта қарастырылатын жай есептер

  • Белгісіз қосылғыштарды табуға арналған жай есептер.

М: Гүлзарда бірнеше ақ және 5 көк гүлдер өсіп тұр. Егер барлығы 10 гүл болса, онда ақ гүлдер нешеу?

  • Белгісіз азайғышты табуға арналған жай есептер.

М: Бұтақта бірнеше торғай отырған еді. Оның 2-еуі ұшып кеткенде, 5 торғай қалды. Бұтақта неше торғай отырған еді?

  • Белгісіз азайтқышты табуға арналған жай есептер.

М: Бұтақта 7 торғай отыр еді. Оның бірнешеуі ұшып кеткенде 5 торғай қалды. Неше торғай ұшып кетті?

5. 3-сыныпта қарастырылатын жай есептер

  • Бірдей қосылғыштардың қосындысын табуға арналған есептер;

  • Теңдей және тиісінше бөлуге арналған есептер;

  • Бірнеше бірлікке есе артық және бірнеше бірлікке есе кем санды табуға арналған есептер;

  • Сандарды еселік салыстыруға арналған есептер;

  • Саны бойынша үлесін табуға және үлесі бойынша санды табуға арналған есептер;

  • Бағасы, саны және құны; тік төртбұрыштың ұзындығы, ені және ауданы; бір заттың массасы, заттың саны және барлық заттың массасы, т.б. арасындағы тәуелділікке негізделген есептер.

6. 4-сыныпта қарастырылатын жай есептер

  • Амал қатынастарымен байланысты тура және жанама түрде тұжырымдалған жай есептер

М: Аққу 88 км, ал көгершін одан 26 км кем ұшты. Көгершін неше километр ұшты?

Аққу 88 км ұшты. Бұл көгершіннің ұшқанынан 26 км артық. Көгершін неше километр ұшты? (М-4, 23-б, №7)

  • Жылдымдық, уақыт және қашықтық арасындағы тәуелділікке негізделген жай есептер

7. Бастауыш сыныптарда қарастырылатын құрама есептер

  • Қозғалысқа берілген есептер.

М: Арасы 27 км екі ауылдан бір мезгілде екі жаяу адам бір-біріне қарама-қарсы шықты да, 3 сағаттан кейін кездесті. Біріншісінің жылдамдығы 4 км/сағ. Екіншісінің жылдамдығы қандай? (М-4, 110-б, №7)

  • Пропорционал бөлуге берілген есептер.

М: 4 кг картоп 64 теңге тұрады. Бағасы осындай 40 кг картоп қанша тұрады? (М-4, 88-б, №7)

  • Екі айырма бойынша белгісізді табуға арналған есептер.

М: Бір жәшікте 7 кг, ал екінші жәшікте 3 кг алма болды. Бірінші жәшіктегі алма екіншідегіден 320 теңге қымбат. Әр жәшіктегі алма қанша теңге тұрады? (М-4, 126-б, №5)

  • Біріге жұмыс жасауға” арналған есептер.

М: Шеберханада жөнделуге тиіс 18 аяқ киім бар. Мұны шебер 3 күнде, ал шебердің көмекшісі 6 күнде жөндейді. Егер осы жұмысты олар бірігіп істеген болса, онда олар неше күнде бітіреді? (М-4, 146-б, №7)

8. Есепті талдау үлгісі:

  • Есеп не жайында? (есеп екі рет оқылады, сөздік жұмысы жүргізіледі);

  • Есепте не белгілі? (бұдан есептің шарты шығады);

  • Есепте не белгісіз? (бұдан есептің сұрағы шығады);

  • Сұраққа бірден жауап бере аламыз ба?

  • Алдымен нені тауып алуға болады? (егер құрама есеп болса);

  • Қалай табамыз? Қандай амалмен табамыз? (егер берген сұраққа жауап берілмесе, жетекші сұрақтар қойылады);

  • Енді сұраққа жауап бердік пе? Есеп неше амалмен шығарылды?

9. Есеп шығаруда қолданылатын көрнекіліктер

  • Нақты заттық иллюстрация;

  • Схемалық иллюстрация;

  • Оқушының түсінігін басшылыққа алу;

  • Белгілі түсіндірмелердің үлгілері;

  • Есепті қысқаша жазу;

  • Тұжырымдалған жалпы ережеге сілтеме жасау;

  • Есептің мәтінін, яғни тек қана сөзді басшылыққа алу.

10. Есеппен байланысты шығармашылық жұмыстар:

  • Кері есептер құрастыру;

  • Тапсырманы есепке айналдыру;

  • Сурет бойынша есептер құрастыру және шығару;

  • Қысқаша жазу бойынша есептер құрастыру;

  • Есептің шартын не сұрағын түрлендіру;

  • Белгілі шешуі бойынша есептер құрастыру және шығару.

  • Сұраққа сәйкес есептің шартын іріктеп алу және керісінше.


ШАҒЫН ЖИНАҚТЫ БАСТАУЫШ МЕКТЕПТЕ ЕСЕПТЕУ ТӘСІЛДЕРІН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ

1.Есептеу тәсілдерінің түрлері




2. Есептеудің “ерекше” жағдайлары

Есептеудің “ерекше” жағдайлары дегеніміз есептеулер жүргізуде 0 мен 1-дің қасиеттерін қолдану.

Есептеудің қосу және азайтумен байланысты “ерек-ше” жағдайлары 1-сыныпта “Он көле-міндегі сандар” та-қырыбын оқытып-үйрету барысында көрнекілікке сүйеніп түсіндіріледі.

  • Көбейту және бөлудің “ерекше” жағдайлары 3-сыныпта үш кезең бойынша оқытылады:

  • 1. Көбейту амалының анықтамасына сүйеніп, қорытынды айтылады. М: 0*3; 1*3. 1-ді 3-ке көбейту дегеніміз 1-ді көбейткіш ретінде үш рет ал деген сөз.

  • 2. 3*1; 3*0.

  • 3. Көбейту мен бөлудің өзара кері амалдар екендігіне сүйеніп түсіндіріледі.

М: 3:3; 3:1; 0:3.

3-ті 3-ке бөлгенде, 1 шығады, өйткені 1*3=3.

3-ті 1-ге бөлгенде, 3 шығады, өйткені 3*1=3.

0-ге бөлуге болмайды, М: 3:0=3 шықты делік.

Тексеріп көрелік: 3-ті 0-ге көбейткенде, 3 шығуы тиіс. Олай болуы мүмкін емес.


3. Көрнекіліктер





























4. Есептеудің кестелік жағдайлары

Есептеудің кестелік жағдайлары дегеніміз бір таңбалы сандарға амалдар қолдану.

  • Қосудың кестелік жағдайлары екі кезеңге бөлініп қарастырылады:

І кезеңі 1-сыныпта бір таңбалы санға бір таңбалы санды қосқанда, ондықтан аттамайтын 16 теңдік және азайтудың сәйкес жағдайлары оқытылып- үйретіледі.

2+2

3+2 3+3

4+2 4+3 4+4

5+2 5+3 5+4 5+5

6+2 6+3 6+4

7+2 7+3

8+2

ІІ кезеңі 2-сыныпта бір таңбалы санға бір таңбалы санды қосқанда, ондықтан аттайтын 20 теңдік және азайтудың сәйкес жағдайлары оқытылады.

7+4 7+5 7+6 7+7

8+3 8+4 8+5 8+6 8+7 8+8

9+2 9+3 9+4 8+5 9+6 9+7 9+8 9+9

Көбейтудің кестесі 3-сыныпта оқытылады.

2*2

3*2 3*3

4*2 4*3 4*4

5*2 5*3 5*4 5*5

6*2 6*3 6*4 6*5 6*6

7*2 7*3 7*4 7*5 7*6 7*7

8*2 8*3 8*4 8*5 8*6 8*7 8*8

9*2 9*3 9*4 9*5 9*6 9*7 9*8 9*9

  • Көбейтудің теңдіктерін оқытудың әдістемесі:

М: 6 · 2 – бірдей қосылғыштардың қосындысы ретінде;

6 · 3=6 · 2+6=18; көбейтудің келесі санға көбейту кестесін оқыту үшін алдыңғы кесте қайталанады және көбейтудің анықтамасына сәйкес қай санға көбейтсек, сол санды қосамыз.

5. Есептеудің ауызша жағдайлары

Есептеудің ауызша жағдайлары дегеніміз есептеудің кестелік және жазбаша тәсілдерін байланыстыратын тәсіл.

  • Есептеудің ауызша жағдайлары алғаш 2-сыныпта қарастырылады. Оның мысалдары: екі таңбалы сандарға бір таңбалы сандарды қосу және азайту (ондықтан аттайтын және аттамайтын жағдайлары); екі таңбалы санға екі таңбалы сандарды қосу және азайту; үш таңбалы сандарды қосу және азайту.

М: 24+3= (20+4)+3= 20+(4+3)

27-3=(20+7)-3=20+(7-3)

35+21=(30+5)+(20+1)=(20+30)+(5+1)

56-21=(50+6)-(20+1)=(50-20)+(6-1)

Көбейту мен бөлудің ауызша жағдайлары

  • 3-сыныпта оқытылып-үйретіледі: екі таңбалы сандарды бір таңбалы санға көбейту және бөлу (ондықтан аттайтын, аттамайтын, жүздіктен аттайтын жағдайлары); екі таңбалы санды екі таңбалы санға “сынап көру” тәсілі арқылы бөлу.

  • Қалдықпен бөлуге ерекше мән беру қажет: М: 7:2 мен 2:7 жағдайлары.

2:7 мәнін табуда, 2-нің ішінде 7 бір рет те бола алмайды. Сондықтан нәтижесінде 0 шығады және қалдық қалады. Бұл ілгеріде жазбаша бөлуге дайындық болып табылады. М: 24345-ті 23-ке жазбаша бөлу кезінде бірінші толымсыз бөлінгіш 24. Қалдық - 1, 3-ті түсіреміз, 13 шығады, кіші санды үлкен санға бөлгенде, 0 шығады, яғни 0-ді 23-ке көбейткенде, 0 шығады. “Екі санды қатар түсіргенде, нәтижеге 0 түсіріледі” ережесінің қажеттілігі жоқ.

6. Жазбаша есептеулер






  • 13546 4

. . . .

13546 4

12 3. . .

1

1<4 кем.
Жазбаша есептеулер дегеніміз амал алгоритмі. Алгоритм дегеніміз амал орындауда әр қадамды саналы түрде таңдап алу.

  • Қосудың жазбаша тәсілдері алғаш 2-сыныпта енгізіледі.

  • Бөлудің жазбаша тәсілдерін оқытып-үйретуде мына екі мәселеге оқушылардың назарын аударуларыңыз қажет:

1. Бөліндінің мәнінде неше таңбалы сандар шығатынына;

2. Қалған қалдықтың бөлгіштен кем болатынына.






6. Тестің үлгілері:

Тақырыбы: Көп таңбалы сандардың құрылуы, оқылуы, жазылуы.




Берілген тапсырманың мазмұны

Жауаптары

1.

Мына сандарды жаз:

Екінші кластың 207 бірлігі, ал бірінші кластың 435 бірлігі.

Екінші кластың 510 бірлігі, ал бірінші кластың 25 бірлігі


1. 435207; 24510

2. 207435; 510025

3. 207435; 510250

2.

Мына санды разрядтық қосылғыштардың қосындысы түрінде жаз. 327468

1. 30000 + 2000 + 7000 + 400 +68

2. 300000 + 20000 + 750 + 40 + 60 + 8

3. 300000 + 20000 + 7550 + 450 + 60 + 8

3.

Теңдеуді шеш:

63 : х =9

1. х = 63 – 9

х =54

2. х =63 +9

х =72

3. х =63 : 9

х =7

4.

Мына фигураның периметрін тап: 4 см



3 см

5 см

  1. 4 + 5 = 9 (см.)

  2. 4 + 3 = 7 (см.)

  3. 4 + 3 + 5 = 12 (см.)

Тестің келесі үлгісі:

Тақырыбы: Жылдамдық. Уақыт. Қашықтық.

1.Жылдамдықты табу үшін. -----------------------------------------------

2.Уақытты табу үшін ------------------------------------------------------

3.Қашықтықты табу үшін ------------------------------------------------

4. Жылдамдық – 4 км/сағ

Уақыт – 3 сағат.

Қашықтық?

А) 12 км. Б) 7 км. С) 1 км.

5. Жылдамдық - ?

Уақыт – 5 сағат

Қашықтық - 20 км.

А) 12 км/сағ Б) 4 км/сағ С) 25 км/сағ

6. Қашықтықтың өлшем бірлігін тап.

А) км/сағ Б) сағат С) км.

Тестiң келесi түрi –тапсырмаға сәйкес келетiн жауапты таңдап алу, яғни “сәйкестендiру” тестi. Мұнда тапсырмалар бiр бағанға, жауаптар екiншi бағанға жазылады да, жауап берушi тапсырма – жауап түрiнде жұптар тiзiп жазады. М: а) Тiк төртбұрыштың ұзындығы, екi және ауданының өлшем бiрлiктерiн таңдап ал да, оларды жызып көрсет:

1. Ұзындығы А м2

2. Енi Б см

3. Ауданы В м

Жауабы: 1-Б, 2-В, 3-А.

ә) 12 : 2 = 6

1. 12 + А- бөлгiш

2. 6 + Б – бөлiнгiш

3. 2 + В – бөлiндiнiң мәнi

Жауабы: 1-Б, 2-В, 3-А.

Тестiң кең тараған түрiнiң бiрi – қарама-қарсы жауаптар (дұрыс –қате, ақиқат-жалған, жоқ-иә) көрсетiлiп берiлетiн тест нұсқасы жауаптардың дұрысын көрсету қажет болады.

М: а) Тiк төртбұрыштың ауданын табу үшiн ұзындығын енiне көбейту қажет.

Жауабы: дұрыс.

ә) Көбейткiштердiң орны ауысқаннан көбейтiндiнiң мәнi өзгермейдi.

Жауабы: иә.

б) 48-дiң 8-ге бөлiдiсi 9-ға тең.

Жауабы: қате.

в) Егер бөлгiштi бөлiндiнiң мәнiне көбейтсе, онда бөлiнгiш шығады.

Жауабы: иә т.б.

Тестiң ең кең тараған түрi ретiнде нақты тапсырма бойынша бiрнеше жауаптар (iшiнде бiреуi дұрыс) берiлетiн тест түрi.

Мысалы: а) Ауданның өлшем бiрлiгi:

а) см б) кг с) сағ д) см2 е) см 3

Жауабы: Д.

ә) 8-дiң төрттен бiр бөлiгi:

а) 2-ге б) 3-ке с) 4-ке д) 0-ге е) 8-ге тең

Жауабы: А.

б) 8 : 2 өрнегi –

а) көбейтiндi б) бөлiндi с) қосынды д) айырма е) бөлiнгiш

Жауабы: В.

в) Мектеп бағында 4 алмұрт ағашы және одан 2 есе артық алма ағашы бар. Алма ағашы нешеу?

а) 4 б) 5 с) 6 д) 7 е) 8

Жауабы: Е.

г) 420 : а = 60

а) 10 б) 12 с) 40 д) 70 е) 7

Жауабы: Е.

6. Бақылау жұмысының үлгілері

Біртекті тапсырмалардан тұратын бақылау жұмысының үлгісі:

1. Есептің қандай амалмен шығарылатынын жаз:

Қорада 10 қозы бар. Ал лақтардың олардан 5-еуі кем. Қорадағы лақ нешеу?

Назымның 4 шары, ал Шынардың 3 шары бар. Барлық шар нешеу?

Ойын алаңында 9 бала бар еді. Олардың 4-еуі үйлеріне кетті. Алаңда неше бала қалды?

Асқардың 10 кітабы бар. Ерболдың 7 кітабы бар. Асқардың Ерболдан неше кітабы артық? Ерболдың Асқардан неше кітабы кем?

2. Есептің шешуін жаз және шығар:

Ажардың 10 дәптері бар еді. Ол 3 дәптерін інісіне берд. Ажардың неше дәптері қалды?

Дастанның 6 асығы бар, ал Ералидің 4 асығы артық. Ералидің неше асыығы бар?

Әртекті тапсырмалардан тұратын бақылау жұмысының үлгісі:

1. Мынадай сандарды жаз: үш жүз; төрт жүз алпыс екі; бес жүз он; екі ондық тоғыз бірліктен тұратын; алты жүздік бес ондық үш бірліктен тұратын; тоғыз жүздік үш бірліктен тұратын; тоғыз жүздік алты бірліктен тұратын; жеті жүздік төрт ондықтан тұратын.

2. Өрнек құр және мәнін тап:

а) 400 бен 30 сандарының қосындысына 50-ді қос;

х және 40 сандарының қосындысына 30-ды қос, мұндағы х = 400, 500.

ә) 700 бен 80 сандарының қосындысынан 40-ты азайт;

у пен 70 сандарының қосындысынан 20-ны азайт, мұндағы у= 600, 700.

3.Қабырғасы 3 см болатын шаршы сыз және оның периметрін тап.

4. «Гүлдер» дүкенінде 67 гүл бар еді. Түске дейін 29 гүл, ал түстен кейін 20 гүл сатылды. Дүкенде неше гүл қалды?

7. Сыныптан тыс жұмыстарда қолданылатын тапсырма түрлері:

1.\Математикалық мазмұнды өлең есептер

1.Түйе бота маң басқан,

Төрт аяғын тең басқан.

Шұпақ құлақ бес ешкі,

Қос лақты қос ешкі,

Төрт қозылы екі қой

Бәрі нешеу айта ғой? ( 17 бас мал )


2. Бір балық Алты арғымақ...

Екі ешкі, Ауызша жазбаша

Үш үкі, Қосып шық ( 16 )

Төрт түлкі


3. Оу, жарандар жарандар!

Бұл қызыққа қараңдар:

Бір кітапта қанша бет?

Білмей отыр Қамшыбек

Отыз парақ санады.

Он бет тағы қарады

Қане санап көріңдер

Досқа көмек беріңдер. ( 70 бет)


4.Ескі жұрттан Үскі төртеу

Таптық олжа: Тоғыз таға,

Кейбіеуі тіпті тозған. Отыз шеге

Кейі жаңа, Төстен бесеу,

Кәне сан Сегіз семсер,

Балта екеу, Алты кепсер..

Жалғыз көсеу, Зерек бала

Қашау бесеу, Қане сана!

Балға жетеу,

Жауабы: ( 2+1+5+7+4+9+30+5+8+6 = 77 )

2. Қазақтың ауызша есептері

  1. Екі қарға.

Екі қарғаның біреуі оңтүстікке екіншісі солтүстікке қарап отыр. Олар біріне бірі :

  • Достым, мен сені көріп отырмын, - дейді.

Олар бір бірін қалай көреді?

Қарға қарға, қарғалар,

Қар үстінде жорғалар,

Екі шоқып бір қарар

Жауабы: олар бір-біріне қарама-қарсы отыр, сондықтан бірін-бірі көреді.

  1. Шыпта.

Шыптағы оралған ши мен оралмаған ши алма кезек орналасқан. Шыптада оралған 30 ши болса, оралмағаны нешеу?

Балды бармағыңнан. Шешуі: 29, 30, 31.

3.Қария кішкентай немересіне ескілікті бір әңгіме айтады.»әкесі, - дейді ол, - жеті жасар Лұқпанды базарға жұмсапты. Оған ақша беріп: «үш нәрсе сатып әкел» депті Лұқпан базарға барып, бір қауын сатып әкеліпті.

  • Балам-ау, әкелгенің бір ғана қауын ғой, депті әке.

  • Бұл бір ғана нәрсе емес, үш нәрсе, - депті сонда бала.

  • Қалайша үшеу? – деп сұрапты әке таңданып.Лұқпан әкесінің сұрағынане деп жауап берді екен. ( «Қырық қазына» кітабынан)

Жауабы: Баланың «үш нәрсе» дегені қауынның қабығы, шырыны, дәні.

Балалардың математикалық түсінігін қалыптастыруда қазақ зиялыларының бірі ағартушы-ғалым А. Байтұрсыновтың берген есептерінің ролі өте зор. Олар:

  1. Бір қазақ қалаға бара жатыр еді. Жолда үш танысы қарсы шықты. Қанша адам қалаға барды ? (1 адам)

  2. Үйдің төрт бұрышында төрт мысық отыр. әр мысықтың алдында үш мысықтан отыр. Неше мысық отыр? ( 4 мысық)

  3. Төлептің төрт ұлы бар. Төрт ұлының адам басына бір апа, бір қарындасы бар. Төлептің барлық баласы нешеу болғаны. (6 бала)

  4. Бір үйдің 4 аты бар еді. Еркек жаны 2 әке, 2 ұл еді. Еркектері кісі басы бір аттан мінгенде, бір ат артық болып болып шықты. Бұл қалай? (атасы, әкесі және баласы бір аттан мінгенде, 1 ат артық қалады.)

3. Математикалық фокустар:

а) Туған айдың реттік номерін 21-ге арттыр, шыққан санды 16-ға кеміт, шыққан санды 5-ке кеміт. Нәтежиесі бойынша туған айды айтуға болады. Мысал : туған ай қыркүйек болса, онда реті 9-ды 21-ге арттыру керек.

(9 + 21 =30), оны 16-ға кеміту (30-16 =14) керек. Алынған нәтежиені 5-ке кемітіп, ( 14-5 = 9), яғни қыркүйек айы екенін айтып беру керек.

ә) Туған күнге 20-ны қосып, шыққан санна 17-ні азайту керек. Алынған нәтежиені 3-ке кемітсе, туған күн шығады. Мысалы, 27 наурыз, 27+20 = 47,

47-17=30, 30-3 =27

б) Бір сан ойла. Оған 15-ті қосып, шыққан санды 13-ке кеміт. Нәтежиесін айтқызып, оны 2-ге кеміт. Шыққан сан ойлаған сан болады. Мысалы:

6+15 = 21, 21-13 = 8, 8 – 2 = 6

ШЖБМ жағдайында компьютерлік технологияны қолдану

Компьютерлік технология – мамандардың өз жұмыстарының әдістері мен ұйымдастыру түрлерін түбегейлі өзгертуге, оқушылардың жеке қабілеттілігін дамытуға, оқытудағы пәнаралық байланысты күшейтуге, оқу процесін ұйымдастыруды үнемі жаңартып отыруға мүмкіндік береді. Компьютерлік технологияның негізгі ерекшелігі мұғалімдер мен оқушыларға өз бетімен және бірлесіп шығармашылық жұмыс істеуге шексіз мүмкіншілік туғызады. Компьютерлік оқыту технологиясы жағдайында компьютер жұмыс құралы ретінде: мәтінді дайындау және есте сақтау құралы; мәтіндік редактор; сызба, кесте құралы; графиктік редактор; есептегіш машина; модельдеу құралы сияқты қызметтерді атқарады.

«Қазақстан Республикасында бiлiм берудi дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасында»: «республика мектептерін Интернетке қосу; қазiргi заманғы электрондық оқулық басылымдарын әзiрлеу және оқу үдерiне енгізу, жалпы бiлiм беретiн мектептiң негізгі пәндерi бойынша электрондық оқулық басылымдарының таралымын ұйымдастыру және оларды дәстүрлi оқыту құралдарымен кiрiктірудi жүзеге асыру...» міндеттері қойылып, «2010 жылдың соңына қарай мектептердегi компьютерлердiң саны 20 оқушыға 1 компьютерден келетiн арақатынасқа жеткiзiлетiн болатыны» айтылғаны белгілі. Сонымен бірге, жалпы білім беретін мектептер 12 жылдық білім беру жүйесіне көшетін болса, бастауыш буында «Информатика» пәні екінші сыныптан бастап оқытылатыны жоспарланып отыр. Осыған орай, университет қабырғасында болашақ мамандарға математика сабақтарында компьютерді қолдануға үйрету қазіргі күннің өзекті мәселелерінің бірі. Компьютер мектептегі оқу-тәрбие үдерісін түрлендіруге мүмкін болатын тиімді техникалық құрал болып табылады.

Компьютерлік оқыту технологияларының негізгі формалары мыналар.

  1. компьютерлік сауаттылық.

  2. компьютерді оқу-тәрбие үдерісінде қолдану.

  3. модельдеу.

  4. компьютерлік оқыту бағдарламалары.

  5. қашықтан оқыту. (Internet желісі).

Компьютерлік сауаттылық дегеніміз болашақ маманның компьютердің құрылысы, компьютерге қосылатын құралдар (тышқан, дискодод, монитор, қатты дискілер, принтер, модемдер мен факс-модемдер, мультимедия құралдары) мен олардың қызметтерін білуін және компьютерге арналған бағдарламалар (қолданбалы, жүйелі, инструменталды) жайлы түсініктерінің болуын және компьютермен жұмыс жасай алуын айтамыз. Компьютер оқыту үдерісінің кез келген кезеңінде, атап айтсақ, жаңа материалды өтуге дайындық, жаңа материалмен таныстыру, материалды қайталау, бекіту, сондай-ақ оқушылардың математикалық білім, білік және дағдыларын тексеру кезінде қолдануға болатынын білуі тиіс. Компьютерге арналған бағдарламалардың ішіндегі қолданбалы бағдарламаның өте жиі қолданылатын түрлері ретінде мыналарды атауға болады:

    • мәтіндік редактормен жұмыс жасау;

    • кестемен жұмыс жасау;

    • типографиялық құжаттарды дайындау – баспа жүйесі;

    • мәліметтер базасын басқару жүйесі – ақпараттарды өңдеу;

    • презентацияларды дайындау (слайд-шоу);

    • экономикалық мақсаттағы бағдарламалар (бухгалтерлік бағдарламалар, қаржылық талдау бағдарламалары, құқықтық мәліметтер базасы);

    • суреттер салуға, анимациялық және видеофильмдер дайындауға арналған бағдарламалар;

    • автоматтандырылған жобалар жүйесі (әртүрлі затар мен механизмдерді сызу және жобалау бағдарламалары);

    • мәліметтерді статистикалық тұрғыдан талдауға арналған бағдарламалар;

    • компьютерлік ойындар, оқыту бағдарламалары, электронды сөздіктер, электронды оқулықтар.

Мамандардың компьютерді оқу-тәрбие үдерісінде қолдана алуы жоғарыда аталған қолданбалы бағдарламалардың кейбір түрлерін орындай алудан тұрады. Бастауыш мектептің оқу үдерісінде қолданылатын жұмыс түрінің бірі – мәтіндік редактормен жұмыс жасай алу. Маман математика сабақтарына қажетті күнтізбелік және күнделікті сабақ жоспарларын, бақылау жұмысының және тест тапсырмаларының мәтінін жаза алуы, ШЖБМ ерекшелігіне орай сабақ кестесін құрастыру, ол үшін Word-та жұмыс жасай алуы қажет. Осы бағдарлама бойынша аспаптар панеліндегі әрбір әйнектердің нені білдіретіндігін, мәтінді теру, ондағы қателерді түзету, сөздердің не сөйлемдердің, сандардың не өрнектердің орындарын ауыстырып қою, өшіру және сақтау операцияларын орындай алулары қажет. Мысалы студент біріктірілген екі (1 және 3-сыныптарға) сыныпқа арналған тест тапсырмаларын ұсынуы мүмкін:

      • 3 пен 3-тің қосындысының мәні нешеге тең?

    • А) 5 Ә) 4 Б) 6

  • 7 мен 4-нің айырмасының мәні нешеге тең?

    • А) 3 Ә) 4 Б) 5

  • 3 пен 3-тің көбейтіндісінің мәні нешеге тең?

    • А) 5 Ә) 9 Б) 6

  • 12 мен 4-тің бөліндісінің мәні нешеге тең?

    • А) 3 Ә) 4 Б) 5

Бастауыш мектепте математиканы оқыту барысында кестені қолдану да негізгі жұмыстардың біріне жатады. Мұнда болашақ мамандарға кестені Word-та да және Eхsel-де де салуға болатыны айтылады. Eхsel-де жұмыс жасаудың бір артықшылығы – математикалық есептеулер автоматты түрде орындалатыны. Сонымен бірге, оқушылардың білімдерін мониторингілеу кезінде әр түрлі диаграммалар тұрғызуға да үйренеді. Мысалы кестеде біріктірілген үш сыныпқа арналған арифметикалық амалдарды орындау дағдыларын тексеруге арналған тапсырмалар келтірілген.


3-сынып

1-сынып

2-сынып

64:8

77:11

6·4

10·3

50:10

15:3

42:6

3+2

4-2

10-5

7+1

4+4

5+5

2+4

20+10

6+6

13-5

8+3

20-1

14-7

8+4



Мамандар ғылыми-зерттеу жұмыстарын (реферат, баяндама дайындау), курс және диплом жұмыстарын, баспасөз беттерінде не жинақтарда басып шығаруға мақалалар дайындау жұмыстарын орындайды. Материалдарды дайындау барысында белгілі бір жұмыс түрін редакциялай алулары, мәтінге кестені, суретті, диаграмманы не көшірмелерді дұрыс орналастыруы қажет.

Математика сабақтарының қызықты өтілуі немесе оқушылардың пәнге деген сүйіспеншіліктері мен қызығушылықтарын арттыруда презентациялар дайындау және оларды орынды қолдану маңызды болып табылады. Сабақтың бір кезеңінде ғана қолдануға болатын бір-екі слайд түрін немесе бір сабаққа жоспарланған барлық тапсырмалар бойынша бірнеше слайдтар дайындауға болады. Ол PowerPoint бағдарламасы бойынша жүргізіледі және де болашақ мамандар слайдтар дайындау, олардағы суреттер не жазулардың дизайнін жасау, слайдтардың ретін өзгерту, слайдтардың тақырыбы мен мәтінін теру мен сақтауға үйренеді. Презентация автордың түсіндіруі арқылы үлкен экранда ұсынылатын материалдарының негізгі бөлімдері немесе негізгі мәселелерін, қозғалыстағы немесе қозғалмайтын заттарды (суреттер, видеофильмдер, мультипликациялар) көрсету болып табылады.

Үшінші сынып оқушыларының нөл мен бірдің қасиеттері жөніндегі білімдерін бекіте түсуге арналған сабақтың тапсырмаларын толығымен презентациялап алып, өткізуге болады.

Амалдарды орында:

  1. 3 ∙ 1 1 ∙ 4 99 ∙ 1

10 ∙ 1 100 ∙ 1 1 ∙ 999

Қандай қорытынды жасауға болады?

  1. 3 : 3 100 : 100

5 : 5 10 : 10

Қандай қорытынды жасауға болады?

3. 0 ∙ 5 100 ∙ 0

10 ∙ 0 0 ∙ 99

0 : 10 0 : 999

Қандай қорытынды жасауға болады?

2 – жаттығу.

∙ 1

 - бір таңбалы сан

3-жаттығу

1∙ 

 - бір таңбалы сан

7-жаттығу7

Мұғалім 10 дәптер әкелді де, оны екі-екіден балаларға бөліп берді. Әр бала неше қалам алды?

  • Бұл есеп пе?

  • Есепке айналдыруға бола ма?

«Компьютер ойнайық» айдарымен көбейтудің «ерекше» жағдайлары жөніндегі білімді тиянақтау жұмысы жүргізіледі.

Студенттердің көрнекі құралдарды дайындау және оларды математика сабақтарында шығармашылықпен қолдана алуларын үйрету де көзделген. Сондықтан олар компьютердің көмегімен суреттер салу, сәйкес түсті таңдап алу, бояу, заттың контурын түспен бөліп көрсету, қоршау, оларды өшіру және сақтау жұмыстарын орындай алулары тиіс. Аталмыш жұмыстар компьютердің Paint бағдарламасы бойынша жүзеге асырылатыны белгілі, сондықтан студенттер суреттердің өздері салулары, оларды бояулары мүмкін, сондай-ақ, суреттегі заттардың сызықтарының қалыңдығын және түсін анықтау, суреттерді толығымен бояу (толтыра бояу), қажет емес нәрселерді өшіруі, салнған объектілерді өзге бір бағдарламаға көшіру және сақтау операцияларын орындап, оны ШЖБМ жағдайында қолдана алулары тиіс. Сонымен бірге, компьютерде сақталған суреттерді тауып, оларды көшіру, мөлшерлерін өзгерту (кішірейту не үлкейту), қажетті суреттерді іздестіріп, оларды белгілі бір бағдарламаға көшіре алу, оларды орналастыра алу да жүзеге асырылады.




&LKJ Q (

Компьютерлік оқыту технологиясында оқыту құралы ретінде электронды оқулық пен интернет жүйесі маңызды орын алады. Осыған сәйкес «оқушы – электронды оқулық» және «мектеп-интернет» жүйесін құруға болады.

Студенттер үшін электронды оқулық – университет қабырғасында өздігінен білімін толықтырып отыруға және мақсатты түрде мемлекеттік аралық бақылау мен бітіру емтихандарына дайындалуға мүмкіндік беретін ақпарат көзі. Электронды оқулықтар бойынша ШЖБМ оқушылары да тапсырманы қызыға орындайды.

Қашықтан оқыту технологиясы (Internet желісі) белгілі бір қашықтықта отырып, компьютерлік телекоммуникация және басқа байланысу орталықтары көмегімен оқып-үйрену мақсатындағы ақпараттармен өзара тәжірибе алмасу тәсіліне негізделген.

Қашықтан оқытудың дидактикалық құралдарына электрондық және мультимедиялық оқулықтар мен оқу құралдары, теле, видео-аудиодәрістер және т.б. оқу-танымдық қызметті ұйымдастырудың формалары жатады.

Қашықтан оқыту технологиясының артықшылығы – оқыту барысында қоладылатын мультимедия жүйесінде оқытылатын оқыту бағдарламаларын оқушылар тез қадылдайды және оқу өзіне ыңғайлы жерде, тиімді уақытта жүргізіледі. 2007 жылы «Бастауыш оқыту педагогикасы мен әдістемесі» мамандығы бойынша оқитын сырттай оқу бөлімі студенттерне арналған «Бастауыш мектепте математиканы оқыту теориясы мен технологиясы» пәнінен қашықтан оқытуға арналған курстық кейс дайындалды. Мұндай құралдар студенттің болашақта атқаратын қызметіне қажетті білімдерді қайталау мен жүйелеуге септігін тигізеді. Курстық кейсте пәннің бағдарламалары (типтік, жұмыс оқу, силлабустар) оқу-әдістемелік кешен келтіріледі, сонымен бірге, материалдар модульдік-блоктық тұрғыда беріледі.

Қашықтан оқыту жүйесінің материалдарын қолдана алу үшін студенттер интернетпен жұмыс жасауға, ондағы іздестіру жұмыстарын жүргізуге, табылған материалдарды әр нұсқада сақтау, оны басқа құралдарға (диск, дискета, флешка) көшіре алуға, сонымен бірге, электронды пошта ашып, онымен жұмыс жасауға үйренулері тиіс.

ШЖБМ жағдайында мамандар оқушылардың білімдерін мониторингілеуде белгілі бір тақырып, тарау бойынша не қорытынды бақылау кезінде тест тапсырмаларын қолданулары мүмкін. 12 жылдық білім беретін мектептің бастауыш буынына арналған «Атамұра» баспасынан Информатикадан байқау оқулықтары шығарылды. Оқулыққа қосымша ретінде оқушылардың компьютермен жұмыс жасай алу біліктерін дамыта түсуге бағытталған, математикадан оқушылардың білімдерін тексеру мен бағалауға арналған бірнеше тапсырмалар берілген. Қосымшада берілген тапсырмаларды оқушыларға орындату үшін студент өзі құралмен жұмыс жасау әдістемесін игеруі тиіс.

Мамандар мынадай КТ-ның тұжырымдық ережелерін білулері тиіс:

- оқыту – оқушының компьютермен жұмыс істеуі;

- бейімдеу – компьютерлік бағдарламаны баланың жеке ерекшеліктеріне қарай ыңғайлау;

- диалогтық сұхбаттасу – оқушының компьютермен өзара қатынасы;

- басқару – кез келген уақыттағы оқытушының енгізген түзетуі; оқытушының нұсқау беруі; сыныпішілік желіні басқаруы;

- дидактикалық басқару – жеке және топтық жұмыстың тиімді үйлестірілуі;

- психологиялық басқару – оқушының компьютермен жұмысы кезінде қолайлы жағдай жасау;

- бағалау – оқушылардың алған білім дәрежесін анықтау.

«Қазақстан Республикасында бiлiм берудi дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттiк бағдарламасында»: «Шағын жинақталған мектептерде оқу процесiн толыққанды және сапалы өткiзу үшiн негiзгi және аға буындағы бiрiктiрiлген сыныптар бiрте-бiрте қысқарады. Ауылдық жерлерде шағын жинақталған мектептердiң балалары үшiн бейiндi мектеп-интернаттар салу және ашу көзделiп отыр. Ашық білім беру ортасын құру үшiн оқу процесiн ұйымдастырудың қашықтан оқыту әрi басқа инновациялық нысандары кеңiнен енгізілетiн болады» деген болашақта атқарылатын жұмыс түрлері анықталған.

1   2   3   4   5   6   7   8   9

Похожие:

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған iconҚазақстан Республикасының Білім және Ғылым Министрлігі
Республикасының Мемлекеттік стандартына сәйкес «вмк(О) т отт 3214», «050102–Бастауыш оқытудың педагогикасы мен әдістемесі» мамандығына...

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған icon«Педагогика және спорт» факультеті "Педагогика бастауыш оқыту әдістемесі" кафедрасы " Бастауыш мектепте
Бастауыш мектепте дүниетануды оқыту теориясы мен технологиясы” пәні бойынша 050102- “Бастауыш оқыту педагогикасы және әдістемесі”мамандықтарының...

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған iconБазарбекова Рабиға Жолшықызы Бастауыш сынып оқушыларын жазбаша байланыстырып сөйлеуге үйрету әдістемесі
Жұмыс Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің мектепке дейінгі және бастауыш білім беру теориясы мен әдістемесі...

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған iconМектеп басшыларына! 22. 12. 2008 ж
Ом базасында бастауыш класс мұғалімдеріне арналған әдістемелік ринг өткізіледі. Шараға қазақ, аралас тілді мектептерден 1 бастауыш...

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған icon1. №1 дәптердің негізгі ерекшелігі мынада
Бастауыш мектепте математиканы оқыту теориясы мен технологиясы қандай ғылым салаларымен байланысты?

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған iconЖеделов қҰрманғазы оразұлы қазақстан бастауыш мектептерінде бейнелеу өнері білімінің қалыптасуы мен дамуы (1917-2007 жж.)
Жұмыс Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің мектепке дейінгі, бастауыш білім беру және педагогика кафедрасында...

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған iconБастауыш сынып мұғалімдеріне арналған тест жұмыстары
Омырауына түскен салалы ақ сақалын сипап отырып, бір шумақ өлеңді қағаз бетіне түсірген

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған iconДиссертациямен Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің кітапханасында танысуға болады
Оқыту және тәрбиелеу теориясы мен әдістемесі (Бастауыш, орта және жоғары білім беру жүйесіндегі қазақ тілі)

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған icon10. 02. 01 Орыс тілі; 13. 00. 02 Оқыту және тәрбиелеу теориясы мен әдістемесі (бастауыш, орта және жоғары білім жүйесіндегі қазақ тілі); 13. 00. 02 Оқыту және
Оқыту және тәрбиелеу теориясы мен әдістемесі (бастауыш, орта және жоғары білім жүйесіндегі орыс тілі) мамандықтары бойынша д 14....

Ж.Қ. Астамбаева, Г. И. Уәйісова, Шағын жинақты бастауыш мектептегі педагогикалық үдеріс теориясы мен технологиясы шжм-тің бастауыш сыныптар мұғалімдеріне арналған iconБастауыш сынып оқушыларының пәндік олимпиадасы
Пәндер бойынша тест сұрақтары оқу бағдарламасына сәйкес құрастырылды. 2 – турға 38 оқушы өтті. Қалалық бастауыш 4 сынып оқушыларына...

Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница