Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар




Скачать 282.47 Kb.
НазваниеАуыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар
страница1/3
Дата конвертации18.01.2013
Размер282.47 Kb.
ТипДокументы
  1   2   3



Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі төрағасы міндетін атқарушысының
2011 жылғы « 30 »желтоқсандағы № 391 бұйрығына қосымша


Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша

әдістемелік ұсынымдар

Астана 2011 жыл

Кіріспе
Ауыл шаруашылығындағы іріктеме дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар бас жиынтық сипаттамасының негізгі аспектілерін және талдаудың нақты әдістерін, іріктеме сапасының сипаттамасы мен зерттелетін бірліктерді талдауды таңдауды анықтайды.

Әдістемелік ұсынымдарды әзірлеуге негіз Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің 2011-2015 жылдарға арналған Стратегиялық жоспарының 1 бағыты 1.1 «Статистикалық әдіснамаларды және статистикалық құралдарды жетілдіру» мақсаты, 1.1.1 «Статистикалық әдіснамаларда халықаралық стандарттарды ендіру» міндеттерінің іс-шараларын іске асыру болып табылады.

Әдіснамалық негіз ретінде АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі Ұлттық статистика қызметінің (NASS) қағидалары мен ұсынымдарын, бір өлшемді және көп өлшемді іріктеме ықтималдылығына пропорционалды өлшем әдістерін пайдаланумен қатар негізгі ережелері пайдаланылды. Осы әдістер түрлі дақылдар немесе мал басы типтерін өндіру көрсеткіштерін есептеуге мүмкіндік береді. Осы әдістемеде сипатталған іріктеме әр шаруашылықтағы мал басы немесе жер телімдерінің көлемін қабылдайтын іріктеме бірліктерінің көлемі критерийлерінің негізінде жүзеге асырылады.

Осы әдістемелік материал тәжірибелік ұсынымдарды қамтиды және ауылшаруашылығында зерттеулерді жүргізу және ұйымдастыру кезінде статистикалық қызметте пайдалану үшін арналған.

Мазмұны


1

Әдістемелік ұсынымдарда қолданылатын негізгі терминдер мен олардың анықтамалары

4

2

Жалпы ережелер

5

3

Бас жиынтық

5

4

Бас жиынтықтың негізгі сипаттамалары

6

5

Іріктеме көлемін анықтау әдістері

7

6

Іріктеме бірлігін таңдау әдістері

8

7

Іріктеме қатесі

11

8

Бас жиынтыққа іріктеме нәтижесін тарату

12




Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

14



  1. Әдістемелік ұсынымдарда пайдаланылатын негізгі терминдер мен олардың анықтамалары


Осы Әдістемелік ұсынымдарда келесі анықтамалар пайдаланылады:

1. Шаруа немесе фермерлік қожалық деп жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыру ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді пайдаланумен, сондай-ақ осы өнімді өңдеу және өткізумен тікелей байланысты тұлғалардың еңбек бірлестігі танылады. Заңды тұлға құрмай кәсiпкерлiк қызметпен айналысатын Қазақстан Республикасының азаматтары мен оралмандары (фермер) қожалығы субъектiлерi болып табылады.

2. Жеке қосалқы шаруашылық – бұл өз мүддесін ауылдық жерлерде және қала маңындағы аймақта орналасқан жер телімінде қанағаттандыру үшін құрылған қызмет түрі;

3. Үй шаруашылығы – бірге тұратын, өз табыстары мен мүліктерін толықтай немесе бөлігін біріктіретін және тауарлар мен қызметтерді бірлесіп тұтынатын бір немесе одан көп жеке тұлғалардан тұратын экономикалық субъект.

4. Ауылшаруашылығы кәсіпорны – негізгі қызмет түрлері ауылшаруашылығы саласындағы заңды тұлғалар немесе заңды тұлғалар тобы.

5. Статистикалық байқау – статистикалық байқау объектісі бойынша ғылыми ұйымдастырылған бастапқы статистикалық деректерді жинау.

6. Статистикалық тіркелім – статистикалық байқау объектісі бірліктерінің сандық және (немесе) сапалық сипаттамаларымен қоса жүйеге түсірілген тізбесі.

7. Бақша және саяжай кооперативтері – бұл жер азаматтардың ұжымына бау-бақшамен айналысу үшін берілетін жерді пайдалану түрі.


2. Жалпы ереже
Статистикалық тәжірибеде іріктемелі зерттеулердің заманауи әдістерін пайдалану еңбек шығындарын, қаржы және уақыт шығындарын үнемдей отырып, сенімді статистикалық деректерді алуға мүмкіндік береді және шаруашылық жүргізуші субъектілердің көп саны кезінде объективті қажеттілік болып табылады.

Ауылшаруашылығы статистикасы шеңберінде іріктемелі зерттеудің негізгі объектілері шаруа немесе фермерлік қожалықтар, жеке қосалқы шаруашылықтар, бақшалық және саяжай кооперативтері болып табылады. Тиісті шаруашылықтардың санаттары үшін бас жиынтықты анықтау үшін қажетті жіктеуіштермен, мекенжайлық және статистикалық деректермен бірліктердің толық тізімі қамтылған Ауылшаруашылығы статистикалық тіркелімі (бұдан әрі - АШТ) қолданылады.

Іріктемелі жиынтықты қалыптастыру кезіндегі негізгі кезеңдер:

  1. бас жиынтықты анықтау;

  2. бас жиынтықтың негізгі сипаттамаларын бағалау;

  3. іріктеменің көлемін анықтау;

  4. іріктемелі жиынтықты қалыптастыру;

  5. іріктеме бірліктерін таңдау әдістерінің бірін пайдалана отырып, іріктемелі жиынтықты қолдану;

  6. іріктеме нәтижелерін бас жиынтыққа тарату.

Орташа мән, дисперсия, стандартты ауытқу, іріктеменің стандартты қатесі, шекті қате, салыстырмалы стандартты қате және өлшеу сияқты бас және іріктемелі жиынтықтың негізгі сипаттамасын есептеулер іріктемелі байқаулар бойынша статистика теориясының классикалық формулалары бойынша орындалады.

3. Бас жиынтық
Бас жиынтық – бұл сипаттамасы бағалауға жататын, барлық бірлік талдауының толық тобы. Талдау бірліктері - тікелей зерттеуге ұшырайтын, қалыптастырылған іріктемелі жиынтық элементтері. Талдау бірлігін жиі бас жиынтықтың элементі деп атайды. Бір зерттеуде бір бірліктен көп болуы мүмкін.

АШТ статистикалық деректердің келісімділігі қамтамасыз етілетін, сонымен қатар зерттеудің бас жиынтығы бөліп көрсетілген негізгі құрал болып табылады.

АШТ құқықтық мәртебесі «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңымен анықталған Қазақстан статистикасының ажырамас ресми құрама бөлігі болып табылады.

АШТ құру мәселесі 1993-1996 жылдарға арналған ресми статистиканы қайта құрудың бірінші бағдарламасымен анықталған болатын, осыған сәйкес 1996 жылы ауылшаруашылығы өнімдерін өндірушілерінің ауылшаруашылығы тіркелімі (бұдан әрі – АШТ) құрылған болатын. АШТ құру кезінде АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің Ұлттық ауылшаруашылығы статистикасы қызметі (NASS) мамандарының әдіснамалық және техникалық көмектері пайдаланылды.

АШТ деректер қоры мазмұны жағынан субъектілердің арнайы үлгідегі ұйымдастырылған және жүйелі тізбесі: ауылшаруашылығы өнімдерін өндіруді жүзеге асыратын заңды тұлғалар, филиалдар мен өкілдіктер, дара кәсіпкерлер және шаруа немесе фермер қожалықтары, үй шаруашылықтарын білдіреді.

АШТ жүргізу бойынша әдістемелік нұсқаулыққа сәйкес АШТ төрт деректер қорынан тұрады, оның құрамында есептік бірліктер немесе ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіретін типтер бойынша ақпараттар көрсетілген:

АШТ-1 – тұлғалар негізіндегі ауылшарушылығы кәсіпорындары;

АШТ-2 – шаруа немесе фермерлік қожалықтарды қосқандағы жеке кәсіпкерлер;

АШТ-3 – үй шаруашылықтары (елді мекен бөлінісінде);

АШТ-4 - бақша серіктестіктері (саяжай кооперативтері).

4. Бас жиынтықтың негізгі сипаттамалары
Бас жиынтықтың негізгі сипаттамаларын есептеу үшін негізінен «мәдени өсімдіктер бойынша егіс алқаптары» және «түрлері бойынша мал бастары» критерийлері пайдаланылады.

Орташа мәні

= / N

мұндағы, N – бас жиынтықтың элементтер саны

- і шаруашылығы іріктемесі критерийінің шамасы

Дисперсия және стандартты ауытқу



мұндағы - дисперсия

=

мұндағы S –стандартты ауытқу.

Дисперсия бағалау көрсеткіштерінің математикалық күтудің бағалау функциясына қаншалықты жақын екенін білдіреді, ал стандартты ауытқу олардың параметрге жақындығын көрсетеді. Бағалау функциясы ол осы немесе басқа параметрдің бағалау көрсеткіштері есептелетін математикалық функция. «Статистикалық дәлдік» термині дисперсияның көлеміне, ал «өте дәлдік» термині стандартты ауытқу шамасына қатысты болады.

5. Іріктеме көлемін анықтау әдістері
Ауыл шаруашылығы статистикасы саласында статистикалық бірліктерін іріктемелі зерттеуін жоспарлау кезінде бастысы іріктеме көлемі жөнінде шешім қабылдау болып табылады. Тым үлкен іріктеме ресурстардың көп шығынын білдіреді, ал тым аз болса нәтижелердің сапасын төмендетеді. Бас жиынтықтың параметрлерін көрсетілген дәлдікпен бағалауға қажет іріктеменің тиімді көлемін анықтау үшін келесі формула қолданылады:


k² * N *

n = ----------------------------,

k² * + E² * N





мұндағы, k - Лапластың негізгі аргументі;

N – бас жиынтық көлемі;

– дисперсия;

E – абсолютті қате.

Егер қате стандартты қате ретінде көрінсе (), онда келесі формуланы қолдануға болады:


k² * N * (CV) ²

n = ----------------------------,

k² * (CV) ² + N * ²



мұндағы, cv - Іріктемелі жиынтықтың вариациясы коэффициенті.

Егер соңғы жиынтыққа түзетулерді ескермесек, формула келесідей болады:


k² (CV) ²

n = ----------------,

 ²


Ауылшаруашылығы статистикасы шеңберінде бірнеше жылдар бойы статистикалық бірліктерге зерттеу жүргізу кезінде іріктеменің тиімді көлемі есептелінді және қабылданды, ол:

Шаруа немесе фермерлік қожалықтар үшін - 30 %;

Жеке қосалқы шаруашылықтар үшін – 5 %;

Бақша және саяжай кооперативтері үшін – 5%

6. Іріктеме бірліктерін таңдау әдістері

  1   2   3

Похожие:

Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconКәсіпорындар іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар Астана, 2011 жыл Кіріспе
Кәсіпорындар іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар бас жиынтық сипаттамасын, іріктеме сапасының сипаттамасы мен талданатын...
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconАуыл шаруашылығы статистикалық тіркелімін жүргізу бойынша әдістемелік нұсқаулық Астана қаласы 2011 Кіріспе
Бұл әдістемелік нұсқау ауыл шаруашылығы статистикалық тіркелімі құрылымы мен мазмұнының әдіснамасын, сондай-ақ оны жүргізудің негізгі...
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар icon-
Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша жинақ шығарылды. Мұнда жалпы облыстың ауыл шаруашылығы кәсіпорыны, шаруа (фермер) қожалығы және...
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconҚазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы
Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2011 жылғы 27 мамырдағы №08-2/291 Облыстар және субсидиялау бағыттары бойынша мал шаруашылығы...
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconҚазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің бұйрығы 2012 жылғы 2 наурыз №18-02/85 Астана қаласы Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің
Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2010 жылғы 2 маусымдағы №367 «Ауыл шаруашылығы жануарларын бiрдейлендiру жөнiндегi деректер...
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconҚазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлiгi Орман және аңшылық шаруашылығы Комитетi
Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Орман және аңшылық шаруашылығы комитеті Ауыл шаруашылығы министрінің 2012 жылғы 26 наурыздағы...
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconҰңғымаларды цементтеу бойынша әдістемелік ұсынымдар Жалпы ұсынымдар
Кейбір жағдайларда ғана (ұңғымада асқынулар болғанда) ұңғыманы түнгі уақытта цементтеуге рұсқат беріледі
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconАуданның әлеуметтік-экономикалық дамуының 2007 жылдың 9 айлық қорытындысы туралы Ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп
Ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп. 2007 жылдың 9 айында аудан бойынша барлығы 3 263 305,0 мың теңгенің ауыл шаруашылығы өнімдері өндірілді....
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconШахталардағы аэрогазды бақылау жүйесі бойынша әдістемелік ұсынымдар
Шахталардағы аэрогазды бақылау жүйесі бойынша (бұдан әрі-агб) методикалық ұсынымдар мыналарға қолданылады
Ауыл шаруашылығы іріктемесінің дизайны бойынша әдістемелік ұсынымдар iconҚазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Орман және аңшылық шаруашылығы комитеті мен Балық шаруашылығы комитетіне Қазақстан Республикасындағы ситес әкімшілік органының өкілеттілігін беру туралы
Азақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы Министрлігінің 2009 жылғы 24 тамыздағы №472 бұйрығы
Разместите кнопку на своём сайте:
kk.convdocs.org



База данных защищена авторским правом ©kk.convdocs.org 2012-2019
обратиться к администрации
kk.convdocs.org
Главная страница